"Έλεγε, λοιπόν, ο μακάριος εκείνος γέροντας (σημ.: ο άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης) , κατά ένα πρώτο συμβολισμό της θεωρίας του, ότι η αγία Εκκλησία είναι τύπος και εικόνα του Θεού, επειδή έχει το ίδιο μ'αυτόν έργο κατά τη μίμηση και κατά τη μορφή.
Αφού δημιούργησε δηλαδή ο Θεός τα πάντα με την άπειρη δύναμή του και τα έφερε στην ύπαρξη, τα συγκρατεί, τα συνενώνει και χαράζει τα όριά τους. Συνδέει με την πρόνοιά του το ένα με το άλλο και με τον εαυτό του, και τα νοητά και τα αισθητά. Και κρατώντας μαζί γύρω από τον εαυτό του τα πάντα, στα οποία είναι αιτία και αρχή και τέλος, ενώ κατά τη φύση βρίσκονται σε διάσταση, τα κάνει να συγκατανεύουν το ένα στο άλλο σύμφωνα με μία τάση τους, την τάση προς αυτόν, σαν βασική αρχή της σχέσης. [...]" (σελ.99)
"Και πάλι με άλλο τρόπο μυστικής θεωρίας, έλεγε, ότι η αγία Εκκλησία του Θεού είναι άνθρωπος' σαν ψυχή έχει το ιερό βήμα, νου της το ιερό θυσιαστήριο, σώμα της το ναό. Γιατί είναι εικόνα και ομοίωση του ανθρώπου, γινομένου κατά την εικόνα και την ομοίωση του Θεού.* Έτσι με το ναό, όπως με σώμα, προβάλλει την ηθική φιλοσοφία' με το ιερό βήμα, όπως με ψυχή, αναπτύσσει πνευματικά τη φυσική θεωρία' με το ιερό θυσιαστήριο, όπως με νου, φανερώνει τη μυστική θεολογία.**
Έλεγε ακόμα, ότι ο άνθρωπος είναι εκκλησία μυστική, που με το σώμα του, όπως με ναό, λαμπρύνει την πρακτική ικανότητα της ψυχής με την ενάρετη άσκηση των εντολών σύμφωνα με την ηθική φιλοσοφία' με την ψυχή του, όπως με ιερό βήμα, προσφέρει με το λόγο στο Θεό τους από τις αισθήσεις προερχόμενους λόγους κατά τη διενέργεια της φυσική θεωρίας, αφού δεχθούν την καθαρή πνευματική περιτομή της ύλης' και με το νου, όπως με θυσιαστήριο, με άλλη πολύλογη και πολύφθογγη σιγή προσκαλεί την πολυύμνητη μέσα στα άδυτα της σκοτεινής κι ακατανόητης μεγαλοφωνίας σιγή της θεότητας.[...]" (σελ.119-120)
* Η Εκκλησία είναι κατ'εικόνα και ομοίωση του ανθρώπου, γιατί ο άνθρωπος είναι κατ'εικόνα και ομοίωση του Θεού. [...] Η ενότητα των μελών της Εκκλησίας μέσα στο Θεό, με την πίστη και την αγάπη, κάνει την εκκλησιαστική κοινότητα ένα είδος μοναδικό υποκείμενο που προχωρεί στην ομοίωση με τον Θεό, στο μέτρο της προόδου των μελών της σ'αυτή την ομοιότητα.[...]
** Ο άνθρωπος, θεωρημένος σαν Εκκλησία, ασκεί με το σώμα, σαν με ναό την πρακτική φιλοσοφία, με την ψυχή, σαν με ιερατικό χώρο, πραγματοποιεί την πνευματική θεωρία, τέλος με το νου, σαν με θείο θυσιαστήριο, εισδύει μέσα στη μυστηριώδη γνώση του Θεού.[...]
"Η αλήθεια και το αγαθό, έλεγε, δηλώνουν το Θεό ' αλλά η αλήθεια τον δηλώνει, όταν είναι να δηλωθεί το θείο κατά την ουσία του, γιατί η αλήθεια είναι πράγμα απλό, μόνο, ένα, ίδιο, ασύνθετο, αμετάβλητο, ανεπίδεκτο πάθους, αλάθευτο, εντελώς χωρίς διάσταση. Και το αγαθό τον δηλώνει, όταν το θείο σημαίνεται από την ενέργειά του' γιατί το αγαθό είναι τέτοιο, ώστε να ευεργετεί, να προνοεί για όσα προέρχονται απ'αυτό και να τα παρακολουθεί σαν φρουρός. Κατά τη γνώμη των γραμματικών, το αγαθό προέρχεται από το "ἄγαν" και "εἶναι" ἤ "τεθεῖσθαι" ἤ "θέειν". Γι'αυτό χαρίζει σε όλα τα όντα την ύπαρξη (εἶναι), τη διατήρηση (τεθεῖσθαι) και την κίνηση (θέειν).
[...] Η συζυγία που φανερώνει το Θεό είναι η αλήθεια και το αγαθό. Με τη βοήθειά τους, η ψυχή κινείται προοδευτικά κι ενώνεται με το Θεό των όλων κι επιτυχαίνει να μιμηθεί τη σταθερότητα κι ευεργετικότητα της ουσίας και της ενέργειάς του με τη σταθερή κι αμετακίνητη κατά την προαίρεση έξη της προς το καλό." (σελ.129-131)
.jpg)
"[...] η ανάγνωση του ιερού Ευαγγελίου. Σκοπός της ειδικός είναι να προβάλει στους φιλόπονους την ταλαιπωρία για χάρη του θείου λόγου* που έπειτα απ'αυτήν ο Λόγος της γνωστικής θεωρίας φτάνοντας κοντά τους ... από τον ουρανό περιορίζει το σαρκικό φρόνημα σαν μέρος του αισθητού κόσμου που είναι.**
Τους λογισμούς που σκύβουν ακόμα στη γη τους παραμερίζει και τους φέρνει από δω στη θέαση των νοητών λόγων και πραγμάτων με το κλείσιμο των θυρών κι την είσοδο των αγίων μυστηρίων, καθώς έχουν σφαλίσει πια τις πύλες των αισθήσεων. Κι αφού τους έχει απομακρύνει από τη σάρκα και τον κόσμο τους μαθαίνει τα άρρητα***, ενώ έχουν με τον ασπασμό συνδεθεί μεταξύ τους και μαζί του**** και του αντιπροσφέρουν μονάχα με ευγνωμοσύνη μπροστά στην απέραντη προς αυτούς ευεργεσία του την ευχαριστήρια ομολογία για τη σωτηρία τους. Αυτής υπαινιγμό αποτελεί το θείο σύμβολο της πίστεως.
Αφού έπειτα με το Τρισάγιο τους κάμει να συναριθμούνται με τους αγγέλους και τους χαρίσει την ίδια μ'αυτούς γνώση της εξαγιαστικής θεολογίας*****, τους οδηγεί κοντά στο Θεό και πατέρα, γινομένους γιούς του χάρη στο Πνεύμα με την προσευχή, που μ'αυτήν αξιώθηκαν να καλούν πατέρα το Θεό. Κι από δω πάλι καθώς έχουν πια περάσει με επιστήμη από όλους τους λόγους των όντων, τους φέρνει μ'ακατανόητο τρόπο την ακατανόητη Μονάδα με το "Εἷς Ἅγιος..." και τα παρακάτω. Έχουν ενωθεί μαζί Της με τη χάρη και έχουν γίνει όμοιοί Της επικοινωνώντας με Αυτή σε μία όσο μπορεί να γίνει αδιαίρετη ταυτότητα******." (σελ.179-183)
* ... Η ανάγνωση του Ευαγγελίου εμπιστεύεται στον άνθρωπο την αποστολή να ομολογήσει το λόγο του Θεού και ανοίγει την προοπτική του θανάτου μαζί με το Χριστό γι'αυτό το λόγο, γιατί ανοίγει την προοπτική της κοινωνίας με το Χριστό που έχει θυσιαστεί. [...] Ακούγοντας το λόγο του Ευαγγελίου ο πιστός δεσμεύεται στην ομολογία αυτού του λόγου και στο να βαδίσει το δρόμο του πόνου που κλείνει μέσα της αυτή η ομολογία, δηλαδή υψώνεται στην ικανότητα να παραιτηθεί όχι μόνο από τις κατώτερες απολαύσεις της επίγειας ζωής, αλλά και από την ίδια τη ζωή αυτή προς χάρη της αιώνιας ζωής.
** Ο λόγος του Ευαγγελίου... είναι... ο λόγος του ενσαρκωμένου θείου Προσώπου... που φωτίζει το νόημα αυτού του αισθητού κόσμου μέσα στο φως του θείου κόσμου, καταργεί ολότελα τη σαρκική σκέψη και μαζί με αυτό απομακρύνει από τη θέα μας τον αισθητό κόσμο, με τον οποίο η σαρκική σκέψη μας κρατεί δεμένους.
*** Ο θείος Λόγος με την κάθοδό του στους πιστούς, τους απομακρύνει από τις σκέψεις που τους κρατούν δεμένους στη γη και τους ανεβάζει στη θέα των νοητών πραγματικοτήτων. Το πρώτο συμβολίζεται με το κλείσιμο των θυρών, το δεύτερο με την είσοδο των αχράντων Μυστηρίων. [...]
**** Οι πιστοί δε μπορούν να έχουν εμπειρία της ένωσης με το Θεό, παρά ταυτόχρονα με την εμπειρία της μεταξύ τους ενότητας. Αλλά οι πιστοί δε μπορούν να ζήσουν την ενότητα με τον εαυτό τους και την ενότητά τους με το θείο, παρά μόνο μέσα στη μεταξύ τους αγάπη και στην αγάπη ανάμεσα σ'αυτούς και το Θεό.
***** Ενωμένοι με το Θεό και ανάμεσά τους, οι πιστοί γίνονται άξιοι να υψώσουν από κοινού με τους αγγέλους προς το Θεό τον Τρισάγιο Ύμνο. [...]
****** Ο θείος Λόγος.... τους ενώνει μ'αυτή τη Μονάδα με τη χάρη, σε μίαν ενότητα αδιαίρετη όσο τούτο είναι δυνατό. [...] Είναι ένας βαθμός κατά τον οποίο όποιος έγινε άξιος για αυτόν, αισθάνεται ότι ταυτίζεται με το Θεό. Αυτός ο βαθμός πραγματοποιείται με την ευχαριστηριακή κοινωνία. [...]
Μαξίμου Ομολογητού, "Μυσταγωγία"
(σχόλια: Δημήτριος Στανιλοάε, απόδοση: Ιγνάτιος Σακαλής, εκδόσεις: Αποστολική Διακονία)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου