ο Πεπάρηθος, ο Στάφυλος κι η Σκόπελος..

"..Όλην την νύκτα έπλεε το σκάφος με τα κύματα. Ο άνεμος είχε κοπάσει, και το απόγειον της νυκτός εφύσα ελαφρά! Το πρωί, με τα γλυκοχαράματα, ο πλοίαρχος εξημερώθη εις τον λιμένα της νήσου του.

Οι δύο εκείνοι γιγαντοφυείς αδελφοί, ο Ώτος και ο Εφιάλτης, οίτινες είχον επιχειρήσει το πάλαι, ως διηγείται ο θείος Όμηρος, να βάλουν την Όσσαν επάνω εις τον Όλυμπον, και το Πήλιον επάνω εις την Όσσαν, διά να κάμουν σκάλαν ν' ανεβούν εις τον ουρανόν, όταν ήσαν παιδία ανήλικα ακόμη, εγύμναζον τούς βραχίονάς των παίζοντες εις τον αιγιαλόν κάτω. Έπαιρναν μικρά χαλίκια πλακαρά, ανάλογα με το ανάστημά των και έκαμναν «ψωμάκια», ρίπτοντες ταύτα εις την θάλασσαν, δια κυματοειδούς κινήσεως του πήχεος και της χειρός, ως διά σφενδόνης.

Από τα χαλίκια εκείνα των δύο μικρών γιγάντων, τα οποία μετά πολλάς επιψαύσεις και πτήσεις επάνω εις τα κύματα, έπιπτον τέλος εις την θάλασσαν, από τα «ψωμάκια» εκείνα εφύτρωσαν και ανέθορον αι Σποράδες νήσοι αι κοσμούσαι το σμαράγδινον πέλαγος· η Σκίαθος, η Πεπάρηθος, η Αλόννησος, και τόσαι άλλαι.

Εις την δευτέραν των νήσων τούτων, την αλλάξασαν το όνομα, είχον αποβιβασθεί την εσπέραν της χθες οι δύο ναυτομαραγκοί..." (Παπαδιαμάντης, "Κοκκώνα θάλασσα" ή "Το γράμμα της πεθεράς")

Η αρχαία Πεπάρηθος, δηλαδή η σημερινή Σκόπελος, καταγράφεται στα "Γεωγραφικά" του Στράβωνα ως μία των Μαγνήτων νήσος και αναφέρεται σε διάφορες πηγές, όπως στον Ομηρικό Ύμνο προς τον Απόλλωνα, αλλά και στον "Περίπλου" του Σκύλακα..

Σύμφωνα με τις μυθολογικές παραδόσεις, η Πεπάρηθος πήρε το όνομά της από τον ομώνυμο οικιστή της Πεπάρηθο, αδερφό του πρώτου οικιστή του νησιού Σταφύλου και υιό του Διονύσου και της Αριάδνης...

Ο Στάφυλος, λοιπόν, θεωρείται ο πρώτος βασιλιάς της Πεπαρήθου (εξ ου και η ομώνυμη περιοχή στη Σκόπελο), κατά την εποχή της κρητομινωικής ακμής. Φημισμένη η Πεπάρηθος για τον οίνο της, από τα αρχαία χρόνια, καθώς αναφέρει ο μεγάλος τραγικός Σοφοκλής:

"..Οι δύο ναυτομαραγκοί κατήγοντο πράγματι από την Σκόπελον, την νήσον εκείνην ήτις εξασκεί γλυκείαν μαγείαν εφ' όλων των τέκνων της, και μεταβάλλει εις φανατισμόν την αγάπην της πατρίδος· την νήσον, προς έπαινον της οποίας ο λόγιος και εμπνευσμένος υιός της Καισάριος ο Δαπόντες, συνέθεσε κατά την παρελθούσαν εκατονταετηρίδα ασματικόν κανόνα προς το Ανοίξω το στόμα μου, -κανόνα αρχόμενον από τας λέξεις «Κρασί Σκοπελίτικο».

Την νήσον των νοσταλγών, εις τους κόλπους της οποίας δια να επανέλθουν τα φιλόστοργα τέκνα της, επιβιβάζονται από το Ταϊγάνι, από την Βραΐλαν, από την Οδησσόν, πριν παγώσουν τα νερά, χειμώνα-καιρόν, ή ευρίσκουν άλλο μέσον πορείας, εάν επάγωσαν ήδη, και ταξιδεύουν δύο μήνας, τρεις μήνας - εις την εποχήν των ιστίων - μόνον δια ν' αξιωθούν να φθάσουν εις την Σκόπελον δια να εορτάσουν τα Χριστούγεννα, ή διά να κάμουν αποκριές, και γίνουν «μουτσούνες.." (Παπαδιαμάντης, "Κοκκώνα θάλασσα" ή "Το γράμμα της πεθεράς")

Ως προς την ετυμολογία της ονομασίας "Πεπάρηθος", το "Μεγάλο λεξικόν της ελληνικής γλώσσης, Liddell-Scott", ανάγει τη ρίζα του στο "πεπαρείν". Συγκεκριμένα:

ξημερώνοντας στην Αλόννησο...

(Ρουσούμ Γυαλός) 

Ξύπνησα προτού ξημερώσει προσπαθώντας ν'αφουγκραστώ τη θάλασσα... ένα νωχελικό πλατάγισμα χάιδεψε τ'αυτιά μου.. Άνοιξα τη μπαλκονόπορτα για να νιώσω την έντασή του, να οσμιστώ τη φύση του.. Κι ύστερα στρώθηκα στο κρεβάτι χουζουρεύοντας.. μισοκοιμισμένη, μισοξυπνητή, ρίχνοντας κάθε τόσο κλεφτές ματιές έξω.. Μοναχά η θάλασσα.. κανένας άλλος ήχος δεν της έκανε συντροφιά.. Λες κι όλη η πλάση κοιμότανε και μοναχά εκείνη, νυχτοφύλακας των ονείρων μας, κρατούσε το ρυθμό της ζωής, κρατούσε τα μπόσικα.. μέχρι να μας βρει το ξημέρωμα..

Ήλιος δε φάνηκε.. Η θέα στο νοτιά.. Γκριζογάλαζα σύννεφα σκιάζαν τις αχτίδες του..

Απ'το μικρό μώλο, κρυμμένο πίσω από τα βράχια, φάνηκε ένα ιστιοπλοϊκό.. κι ύστερα ένα καράβι.. Προστατευμένη γωνιά που αγκαλιάζουν τ'άκρα της στεριάς.. Κι ύστερα πάλι η θάλασσα, μοναχά η θάλασσα κι ας ξημέρωσε για τα καλά.. Κι ας ανοίξαν βλέφαρα ανθρώπων.. Σιγανά ανταλλάσσουν δυο κουβέντες, τόσο σιγανά, που μοναχά μπορώ να τους φαντάζομαι.. Δε σήμανε ακόμη η ώρα να διακόψουν το τραγούδι της..

Από το "Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ηλίου":

" Αλόννησος: Αναφέρεται υπό των αρχαίων ως μία των "Μαγνήτων νήσων", δηλαδή των Θεσσαλικών ή Βορείων Σποράδων. Ουδείς όμως εκ των γεωγράφων που την αναφέρουν (Πομπώνιος, Μέλας, Πλίνιος, Στράβων, Στεφ.Βυζάντιος), ή των ιστορικών (Πλούταρχος, Δημοσθένης, Αισχίνης) υποδεικνύουν ποία ακριβώς ήτο. Αναφέρουν εν τούτοις ότι υπήρξεν αιτία προστριβών μεταξύ Αθηναίων και Φιλίππου, ότι αυτός την υπέταξεν, ότι εξεφωνήθη δριμύς λόγος δια τούτο, ότι υπήρξε πειρατών φωλεά, εκ παραλλήλου δε ανεγνωρίσθη και ιδιαίτερον νόμισμά της, το υπ' αριθμ. 264 του καταλόγου Head. Ο Στράβων είναι κάπως ολιγότερον ασαφής, κατατάξας τας νήσους κατά σειράν γεωγραφικής διαδοχής: "Πρόκεινται δε των Μαγνήτων νήσοι συχναί μεν, αι δ' εν ονόματι Σκιάθος τε και Πεπάρηθος (Σκόπελος) και Ίκος, Αλόννησος τε και Σκύρος, ομωνύμους έχουσαι πόλεις". Και εδώ αρχίζει το μπλέξιμο: Μεταξύ Ίκου και Σκύρου πολλαί νήσοι μικραί υπάρχουν' ποία τούτων η Αλόννησος;

Το υπουργείον επί των Εσωτερικών, ονομάσαν επισήμως τας νήσους του αρτισυστάτου βασιλείου, μετωνόμασεν εις Αλόννησον την Ίκον, παριδόν ότι άλλη νήσος αρχαία και εις την ιδίαν συστάδα με την Ίκον έφερε το όνομα τούτο. Ο Μπουρσιάν την ταυτίζει με τα Σκάντζουρα. Ουδείς ανεμνήσθη το Πελαγονήσι, το άλλως Κυρά Παναγιά, παρά το ότι όπως η αρχαία Αλόννησος, υπήρξε κατά τον Αγώνα ιδίως, φωλεά πειρατών. Ο Λώλλιν πάλιν, με την εγγύτατα της ϊκου νησίδα Περιστέραν ή Ξερό' αλλά αυτή πάλιν ελέγετο Ευώνυμος. Τέλος, δύο δόκιμοι Έλληνες γεωγράφοι, οι Σκαβέντζος και Ιωάν.Σαρρής, την ταυτίζουν προς τας νησίδας Ψαθούραν- Ψαθονήσι, αίτινες κατα αυτούς ήσαν άλλοτε μία νήσος βασίζουν δε ούτοι την γνώμην των εις τα εξής: Εις το χθαμαλόν (14μετρ. μεγ. υψόμετρον) της Ψαθούρας' εις λείψαν τινά αρχαίου πολίσματος, το πλείστον του οποίου κατάκειται εις τον θαλάσσιον βυθόν' εις βεβαιώσεις Καλυμνίων δυτών, καθ' ας μεταξύ των επί του βυθού ερειπίων διακρίνονται ίχνη οδών, λείψανα οικιών, ουδοί θυρών, ερειπίων χάλκινος αμφορεύς. [...]"