Κάποτε, γύρω στο 1821..

"Μου γράφεις ένα μπουγιουρντί, λέγεις να προσκυνήσω

κι εγώ, πασά μου, ρώτησα τον πούτζον μου τον ίδιον

κι αυτός μου αποκρίθηκε να μην σε προσκυνήσω

κι αν έρθεις κατ' επάνω μου, ευθύς να πολεμήσω."

(Γεώργιος Καραϊσκάκης)

Έτσι, για να θυμόμαστε λιγάκι πως είναι νά'χεις μέσα σου την αίσθηση της Ελευθερίας.. αυτό το "Ελευθερία ή Θάνατος" της χιλιοταλαιπωρημένης Σημαίας μας.. το "Χαίρε ω Χαίρε Ελευθεριά!" του Εθνικού μας Ύμνου ("Ύμνου προς την Ελευθερίαν", για να μην ξεχνιόμαστε).. από το "Ω, παίδες Ελλήνων, ίτε, ελευθερούτε πατρίδ', ελευθερούτε δε παίδας, γυναίκας, θεών τε πατρώων έδη, θήκας τε προγόνων` νυν υπέρ πάντων αγών" του Αισχύλου ("Πέρσες") μέχρι το "Φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους"του Κολοκοτρώνη και πάει λέγοντας... για να φτάσουμε στο Σήμερα της Λήθης και της Αδράνειας, των προσκυνημένων "ηγετών" και της διαστρέβλωσης της Ιστορίας μας, ως και της υποθηκεύσεως της ίδιας της Πατρίδας μας ("την πατρίδα ουκ ελάττω παραδώσω", ορκίζονταν οι αρχαίοι Αθηναίοι... οι σημερινοί "αρχηγοί" πάλι, συναγωνίζονται ποιός θα την πρωτοξεπουλήσει..).. Στο σήμερα μιας ιδιαιτέρως μεθοδικής και ύπουλης υποδουλώσεως....μέσω της αποχαυνώσεως...

"[...] Παίρνουνε τ' αλαφριά σπαθιά και τα βαριά τουφέκια,

 στην Αλαμάνα φτάνουνε και πιάνουν τα ταμπούρια. 

 "Καρδιά, παιδιά μου" φώναξε, "παιδιά μη φοβηθείτε, 

 σταθείτε αντρειά σαν Έλληνες και σα Γραικοί σταθείτε". 

 Ψιλή βροχούλαν έπιασε κι ένα κομμάτι αντάρα, 

 τρία γιουρούσιαν έκαμαν, τα τρία αράδα αράδα. 

 Έμεινε ο Διάκος στη φωτιά με δεκαοχτώ λεβέντες. 

 Τρεις ώρες επολέμαε με δεκαοχτώ χιλιάδες.  

 Βουλώσαν τα κουμπούρια του κι ανάψαν τα τουφέκια, 

 κι ο Διάκος εξεσπάθωσε και στη φωτιά χουμάει. 

 Ξήντα ταμπούρια χάλασε κι εφτά μπουλουκμπασήδες, 

 και το σπαθί του κόπηκε ανάμεσα απ' τη χούφτα 

 και ζωντανό τον έπιασαν και στον πασά τον πάνουν. 

 Χίλιοι τον παν από μπροστά και χίλιοι από κατόπι. 

 Κι ο Ομέρ Βρυώνης μυστικά στο δρόμο τον ερώτα: 

 "Γίνεσαι Τούρκος Διάκο μου, την πίστη σου ν' αλλάξεις, 

 να προσκυνήσεις στο τζαμί, την εκκλησιά ν' αφήσεις;" 

 Κι εκείνος τ' αποκρίθηκε και στρίφτει το μουστάκι: 

 "Πάτε κι εσείς κι η πίστη σας, μουρτάτες να χαθείτε! 

 Εγώ Γραικός γεννήθηκα Γραικός θε ν' αποθάνω. 

 Α, θέλετε χίλια φλωριά και χίλιους μαχμουτιέδες 

 μόνον εφτά μερών ζωή θέλω να μου χαρίστε, 

 όσο να φτάσει ο Οδυσσεύς και ο Θανάσης Βόγιας". 

 Σαν τ' άκουσε ο Χαλίλμπεης, αφρίζει και φωνάζει: 

 "Χίλια πουγκιά σας δίνω γω κι ακόμα πεντακόσια, 

 το Διάκο να χαλάσετε, το φοβερό τον κλέφτη, 

 γιατί θα σβήσει τη Τουρκιά κι όλο μας το ντοβλέτι". 

 Το Διάκο τότε παίρνουνε και στο σουβλί τον βάζουν. 

 Ολόρτο τον εστήσανε κι αυτός χαμογελούσε, 

 την πίστη τους τούς ύβριζε, τους έλεγε μουρτάτες: 

 "Σκυλιά, κι α' με σουβλίσετε ένας Γραικός εχάθη. 

 Ας είναι ο Οδυσσεύς καλά και ο καπετάν Νικήτας, 

 που θα σας σβήσουν την Τουρκιά κι όλο σας το ντοβλέτι". 

("Του Διάκου", δημοτικό)

Α, και πάλι για να μην ξεχνιόμαστε:
"Η μεσολάβηση των ξένων στα ζητήματα της Ελλάδος είτανε κατά κανόνα ατυχής, συχνά ασύνετη, και κάποτε άτιμη. Ελάχιστοι από τους αξιωματικούς που μπήκαν στην ελληνική υπηρεσία κάνανε οτιδήποτε αντάξιο της προηγούμενης φήμης τους. Η σταδιοδρομία του Νόρμαν, του Φαβιέρου, του Τσώρτς και του Κόχραν σημαδεύτηκε από μεγάλες καταστροφές. Ο Φράνκ Άστιγκς, είτανε ίσως ο μόνος ξένος που ο χαρακτήρας του και τα κατορθωματά του καλυφθήκανε από πραγματική δόξα.

Αλλά η Ελλάδα ζημιώθηκε περισσότερο από εκείνους που ονόμαζαν Φιλέλληνες στην Αγγλία και την Αμερική. Μερικά από τα ατμόπλοια, για τα οποία η ελληνική κυβέρνηση πλήρωσε μεγάλα ποσά στο Λονδίνο, ουδέποτε εστάλησαν στην Ελλάδα. Μερικά από τα πεδινά πυροβόλα που αγοράσανε οι Έλληνες αντιπρόσωποι - Ορλάνδος και Λουριώτης - είτανε τόσο κακά κατασκευασμένα, που οι κυλίβαντες έσπαζαν με την πρώτη βολή. Στη Νέα Υόρκη είχανε υπογραφή συμφωνίες να ναυπηγηθούν δύο φρεγάτες και οι συμβληθέντες τα καταφέρανε με τέτοιο τρόπο, ώστε η Ελλάς παρέλαβε μόνο μία, αφού πλήρωσε την αξία για δύο."
(G. Finley - Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως)

Και ξανά για να μην ξεχνιόμαστε.. όταν η απάντηση στον απεσταλμένο του αρχηγού του τουρκικού στρατεύματος ήτανε:
"Γαμώ την πίστιν σας και τον Μωχαμέτη σας. Δεν εντρέπεσθε να ζητείτε "από ημάς" συνθήκην με "έναν" κοντζιά σκατο-Σουλτάν Μαχμούτην -να τον χέσω και αυτόν και τον Βεζίρην σας και τον Εβραίον Σιλιχτάρ Μπόδα την πουτάνα!" (Γεώργιος Καραϊσκάκης)

Χρόνια πολλά και Λεύτερα εύχομαι.. Διπλή γιορτή σήμερα.. Άντε, να προλάβω και την παρέλαση των πιτσιρικάδων μας ...όσο μας επιτρέπουν ακόμη να τιμάμε.. έστω και λίγο.. τους ήρωες αυτούς που χύσαν το αίμα τους για να μπορέσουμε εμείς να υπάρξουμε σε τούτον τον τόπο.. και για όσο ακόμη μας επιτρέπουν νά'χουμε σχολειό εδώ στα χωριά μας.. σχολειό που, με νύχια και με δόντια, καταφέραμε "προσωρινά" να το κρατήσουμε..

Η Ελπινίκη, η Αμάλθεια και η αιγίδα...

Σύμφωνα με τη μυθολογία μας, όταν η Ρέα ήταν ετοιμόγεννη στο Δία, για να τον γλιτώσει από τον Κρόνο, τον άσπλαχνο πατέρα που κατάπινε τα παιδιά του, πηγαίνει στην Κρήτη "και τον γέννησε σε μια σπηλιά στη Δίκτη. Παρέδωσε λοιπόν το παιδί να το αναθρέψουν οι Κουρήτες και οι νύμφες Αδράστεια και Ίδη, θυγατέρες του Μελισσέως. Αυτές ανέθρεψαν το παιδί με το γάλα της Αμαλθείας κι οι Κουρήτες ένοπλοι φύλαγαν το βρέφος στη σπηλιά κι έκρουαν τις ασπίδες με τα δόρατα για να μην ακούσει ο Κρόνος το κλάμα του παιδιού. Κι η Ρέα τύλιξε στα σπάργανα μια πέτρα και την έδωσε στον Κρόνο να την καταπιεί, ότι δήθεν ήταν το παιδί που γεννήθηκε." (Απολλόδωρος, "Βιβλιοθήκη" Ι 6,7)
Αμάλθεια, λοιπόν, λεγόταν η αίγα η οποία πρώτη θήλασε το Δία με το γάλα της όταν εκείνος γεννήθηκε κι από της οποίας το κέρας έρρεε ύστερα νέκταρ και αμβροσία. Κατά άλλους, βέβαια, λεγόταν ότι ήταν νύμφη η οποία ανέθρεψε το Δία με το γάλα μιας αιγός. Όπως και νά'χει, η Αμάλθεια κατέχει τη θέση της πιο διάσημης αιγός της απώτατης αρχαιότητας! Κατά την Άννα Τζιροπούλου ("Ο εν τη λέξει λόγος") το όνομά της ετυμολογείται από το α επιτατικό και το ρήμα μαλάσσω, με την έννοια του αμέλγω, δηλαδή αρμέγω.
Η αἴξ (της αἰγός) ή αίγα (και το "αιγίδιον" κι εξ ου και νεοελληνικά γίδα) ετυμολογείται από το ρήμα ἀϊσσω που σημαίνει ορμώ, καθώς "αλτικόν γαρ και ορμητικόν το ζώον" και ἀϊξ που σημαίνει την ορμητική κίνηση.
Η "αἴξ" έχει ακόμη την έννοια του "πυρώδους μετεώρου" (Αριστοτέλης Μετ.341β3), αλλά και στον πληθυντικό, ως "αἱ αἶγες" την έννοια των ψηλών ορμητικών κυμάτων. Εξ ου και το Αιγαίον πέλαγος, εξ ου κι ο αιγιαλός, ο "εκ του ἀϊσσω+ἅλς, ἁλός. Εκεί δηλαδή που η θάλασσα δεν έχει μεγάλο βάθος, εκεί όπου αϊσσουν, όπου σπάζουν τα κύματα" (Άννα Τζιροπούλου, "Ο εν τη λέξει λόγος").
Από την ίδια ρίζα και η λέξη αἰγίς= η ιερά απίδα του Διός η οποία, κατά μία εκδοχή, κατασκευάστηκε από το δέρμα της αιγός Αμαλθείας, κατά συμβουλή της Γαίας, καθώς το δέρμα αυτό ήταν άτρωτο και αδιαπέραστο ακόμη κι από τον κεραυνό. Αναφέρει ο Ι. Πανταζίδης στο "Ομηρικό λεξικό" του:

"Ούτως εκαλείτο η σκοτεινή και φοβερά του Διός ασπίς, η υπό του Ηφαίστου εκ μετάλλου φιλοτεχνηθείσα (Ο308)...

... και με 100 χρυσούς θυσάνους κοσμηθείσα "εις φόβον ανδρών". Φόβητρα δε επ'αυτής ήσαν εζωγραφισμένα η Έρις, η Αλκή, η κεφαλή της Γοργούς. Περιγράφεται εν τη Ε738...

..Επισειομένη υπό του Διός εμποιεί φόβον και έκπληξιν (Δ167). Αλλά χρησιμεύει και εις υπεράσπισιν (Σ204, Φ400, Ω20). Μεταχειρίζεται δε αυτήν και η Αθηνά (Β448, Ε738, χ297) και ενίοτε ο Απόλλων (Ο308). Είνε το σύμβολον της θυέλλης και καταιγίδος. (Παράγεται είτε εκ του αίξ και σημ. δέρμα αιγός, διότι ως τοιαύτα εικονικώς εφαντάζοντο τα σκοτεινά νέφη, είτε εκ του άιξ= καταιγίς, αμφοτέρων εκ του αϊσσω παραγομένων)." Από τούτη την αιγίδα- ασπίδα του Διός προέρχεται κι η τόσο γνωστή μας έκφραση: "υπό την αιγίδα", κοινώς "υπό την προστασία"...

 
Αλλά κι η καταιγίδα έχει κοινή ρίζα, καθώς ετυμολογείται εκ του "κατά, κάτω + ἀϊσσω(=κινώ ορμητικώς), εκ της σειομένης αιγίδος του Διός" (Άννα Τζιροπούλου,"Ο εν τη λέξει λόγος"), του θεού των Κεραυνών...

Όλα αυτά, και πολλά άλλα, σχετικά με την αίγα.. κοινώς τη γίδα ή κατσίκα..
Κι ας έρθουμε στα κατσικάκια!..
Από τα πιο όμορφα νεογέννητα ζωάκια είναι και τα κατσικάκια. Μοναχά λίγη ώρα αφότου γεννηθούν κι αφού η μάνα τους τα πλύνει με στοργή κι αρχίσει να τα θηλάζει, στέκονται στα δυο τους ποδαράκια, αστραφτερά και χαριτωμένα, έτοιμα να διεκδικήσουν τη ζωή. Δεν το φαντάζεται κανείς, αν δεν το δει, ότι μόλις κάποια λεπτά νωρίτερα ήταν σα μικρά μουσκεμένα και ματωμένα κουβαράκια.. Όλα αυτά, αν δεν προκύψει κάποιο πρόβλημα, κάποια αντιξοότητα, που να χαλάσει τη ροή των φυσικών τούτων διαδικασιών.

 

 

Το πρώτο νεογέννητο κατσικάκι που αντίκρισα, δυστυχώς, είχε παραμείνει κοκκαλωμένο κι άπλυτο κουβαράκι σε μια γωνιά του στάβλου. Σε τέτοια χάλια που νομίσαμε πως είναι νεκρό. Και τί έκπληξη, μόλις το σηκώσαμε στα χέρια, ένα πεισματικό ξεψυχισμένο "μπεεεε" που έβγαλε με όσες λιγοστές δυνάμεις του απομείναν, για να μας ειδοποιήσει πως, ναι, ακόμη παλεύει να διεκδικήσει το δώρο της ζωής. Με μια φωνή αναφωνήσαμε "Ζει!" και καταφέρνοντας να βρούμε τη μάνα του, παλεύαμε να του στάξουμε δυο σταγόνες γάλα στο στοματάκι του να ζεσταθεί. Στάθηκε αδύνατον κι ούτε μπορώ να περιγράψω την αγωνία μου, μέχρι να το βάλουμε στο σπίτι, δίπλα στο τζάκι, τρέμοντας μην δεν προλάβουμε και ξεψυχίσει στα χέρια μου, τουλάχιστον να του ζεστάνουμε το κυριολεκτικά παγωμένο του κορμί! Παρέα και το δίδυμο αδερφάκι του, που ήταν βέβαια, σε καλύτερη κατάσταση, αλλά όχι κι εκτός κινδύνου.
Τέσσερις ώρες το έτριβα με πανιά, με ζεστό νερό, ακόμη και με οινόπνευμα προκειμένου λίγο να ζεσταθεί, να κυκλοφορήσει το αίμα, λίγο να καταφέρει να κουνήσει το κεφαλάκι του. Με το βυζογυάλι παλεύαμε κάπως να το ταϊσουμε, μα εκεινού ακόμα και το στοματάκι του ήταν κρυσταλλωμένο! Κι όμως τα κατάφερε! Κόντρα σε όλες τις ενδείξεις, είχα πιστέψει πως θα σωθεί.. κόντρα σε όλες τις ενδείξεις κατάφερε να γαντζωθεί απ'τη ζωή και σήμερα είναι ένα πανέμορφο, ζωηρό και παχουλό κατσικάκι ίσαμε δυο μηνών, που όποτε με βλέπει έρχεται τρέχοντας κοντά μου να μου πιπιλίσει τα δάχτυλα!.. η Ελπινίκη, η Ελπίδα κι η Νίκη! Η Ελπινίκη κι Μπάμπης (Χαράλαμπος) το αδερφάκι της που με το βέλασμά του μας ειδοποίησε πως είχαμε πρώιμα γεννητούρια κι έτσι προλάβαμε να τα σώσουμε. Ο Μπάμπης ο μικρός τραγάκος, που, φυσικά, προορίζεται για "αρχηγός"!

χμ και μιας και λέμε τράγος.. "εκ του τρώγω: "πολυφάγον γαρ το ζώων, αλλά και τραχύ δέρμα έχει"", όπου το τρώγω "χρησιμοποιείται επί καρπών, και γενικώς επί σκληρών τροφών (τραγανών) και τραγημάτων" (ξηρών καρπών). Από τον τράγο και η τραγωδία, καθώς ετυμολογείται εκ των τράγος και ωδή, αφού "τα πρώτα χορικά άσματα από τα οποία εγεννήθη η κλασική τραγωδία, εψάλλοντο από μεταμφιεσμένους εις τράγους ακολούθους του Πανός και του Διονύσου". (Άννα Τζιροπούλου, "Ο εν τη λέξει λόγος").
Αλλά λέγονται και ερίφια, καθώς έριφος είναι η μικρή αίγα, "παρά το έαρ + φω=φαίνω", επειδή συνήθως μας φανερώνονται (γεννιούνται) όταν μπαίνει η άνοιξη...

Ας καλωσορίσουμε την Άνοιξη, λοιπόν...

χαμογελαστά και δακρυσμένα..

Αν και ίσως άλλη εγγραφή έπρεπε να κάνω σήμερα (καθώς άλλα μου βασανίζουνε τον νου) κι αν και κοντά δυο μήνες τώρα θέλω να ανεβάσω κάτι άλλο κι όλο το αναβάλλω (καθώς όλο κάτι προκύπτει...) κατέληξα στα αγριολούλουδα, καθώς μονάχα μ'αυτά είχα διάθεση ν'ασχοληθώ.. Γιατί όπως και να το κάνουμε, αυτή η, εκάστοτε, διάθεση πολύ μας κουμαντάρει και όπως και νά'χουν τα πράγματα, καλό είναι να τη βοηθάμε και λιγουλάκι ν'ανεβεί...

Και δε μιλάμε για οποιαδήποτε αγριολούλουδα -κανείς, εξάλλου δεν είναι οποιοσδήποτε.. πόσο μάλλον αυτά..- αλλά για κείνα τα λιλιπούτεια (μέγεθος φακής, το πολύ φασολιού..), τα μικροσκοπικά που ουδείς -ή σχεδόν ουδείς- τους δίνει σημασία, καθώς η παρουσία τους κρύβεται μες στα πυκνά χορτάρια, καθώς η λεπτή τους σιλουέττα χάνεται μες στην πυκνή πρασινάδα του βουνού..

Ούτε καν ξέρω τα "επίσημα" ονόματά τους.. μοναχά, καθώς προσπαθώ να τα ξετρυπώσω, τα διακρίνω να μου χαμογελούν, δακρυσμένα απ'τις ψιχάλες της φλεβαριάτικης βροχής..

Ευαίσθητα και τρυφερά, δυναμικά και συνάμα εύθραστα... να τολμούν να ξεφυτρώνουν πριν καν καλωσορίσουμε την άνοιξη, αντιμέτωπα με τις τελευταίες εκρήξεις του γερο-χειμώνα που μας αποχαιρετά..

Δεν είχα διάθεση για τίποτα άλλο σήμερα... μοναχά να διαβάσω τα χείλη τους...

ν'αφουγκραστώ την ανάσα τους...

να ξαναγίνω κι εγώ κομματάκι μικρό τούτης της όμορφης πλάσης της ξεχασμένης...

Κι αν όλα άλλαξαν.. κι αν όλα αλλάζουν.. ακόμη και τα καιρικά φαινόμενα πού'μαθαν κάποιοι να κουμαντάρουν.. ακόμη κι αν τρώμε μήνα Φλεβάρη αγγούρια του καλοκαιριού, ακόμη κι αν το μαύρο βάφτισαν λευκό και στο ψέμα άλλαξαν όνομα...

.. κι όλοι αντάμα τρέχουμε χωρίς προορισμό...

..εκείνα, ρυθμούς δεν άλλαξαν κι ούτε μπερδέψανε τους στίχους του τραγουδιού... επιμένουν να παραμένουν οι "τελευταίοι ρομαντικοί", οι τελευταίοι που δεν ξεπούλησαν τη φύση τους...

Μενεξέδες...

Εκεί που η πλάση θαρρείς κι έχει αποκοιμηθεί και ψάχνεις έστω ένα τόσο δα λουλουδάκι να στολίσεις τη ματιά σου, εκεί που ο χειμώνας έχει για τα καλά στρογγυλοκαθίσει στο βουνό σου και το τοπίο σαν να έχει πέσει σε λήθαργο βαρύ, ξαφνικά, ένα πρωινό, διακρίνεις ανάμεσα στη μουντή πρασινάδα μικροσκοπικές μωβ πινελιές να αποδιώχνουν αμίλητα, αλλά σθεναρά, τη μονοτονία... Ποτέ δεν τους έχω πετύχει να προβάλλουνε χωρίς το δάκρυ της βροχής, ποτέ δεν τους θυμήθηκα χωρίς δυο πεταλάκια τους μουλιασμένα.. Πρωτοπόροι, θαρρείς βιαστικοί, αντιμέτωποι πάντα με το τσουχτερό κρύο, με τα τερτίπια του Φλεβάρη, που ανοίγει τις φλέβες του και ρίχνει ποταμούς βροχής, που τραμπαλίζεται κι αλλάζει και χαρίζει κι ενδιάμεσα κάτι απότομες εμβόλιμες λιακάδες που τους τσουρουφλάνε..

Σήμερα τους παρατήρησα, το πρωί.. σήμερα που πάλι κάποια ψυχή μας αποχαιρέτησε για την πέρα όχθη.. κι έτσι μου φάνηκαν πένθιμοι ντυμένοι στα μωβιά, σαν να βάλθηκαν να στολίζουν τη γειτονιά με τις μεγαλοβδομαδιάτικες μενεξεδιές κορδέλες τους... 

Ιον το εύοσμον.. κοινώς μενεξές.. Ιον εκ του "ίος=μόνος, καθώς φύεται μόνον" μας πληροφορεί η Άννα Τζιροπούλου ("Ο εν τη λέξει λόγος") ή "παρά το ανιέναι ταχέως" (ιών, ιούσα, ιόν, μετοχή του είμι= πορεύομαι...).

Με άλλα λόγια φυτρώνουν μόνοι.. γεννιούνται μόνοι.. Κι ύστερα μαζεύονται παρεούλες-παρεούλες, γειτονιές-γειτονιές... μέχρι και πάλι να σβήσουν.. μόνοι, όπως όλοι μας..

Μενεξές.. με πλήθος φαρμακευτικές ιδιότητες, γνωστές από την αρχαιότητα.. Ακόμα κι ο Ιπποκράτης τον συνιστούσε. Σήμερα, πάλι, παστωνόμαστε με χιλιάδες φάρμακα, όχι τίποτα άλλο, για να "φύγουμε" χαπακωμένοι.. μιας κι άλλο από αρρώστιες και θανατικά, δεν ακούω πλέον..

(Ομήρου Οδύσσεια, ε)

Καλό ταξίδι γειτόνισσα .......... 

εκεί, στον Άγιο Χαράλαμπο.. (2)

Έγραφα εδώ ("εκεί, στον Άγιο Χαράλαμπο...") τρία χρόνια πριν, τέτοια μέρα...

Φέτος, λοιπόν, ο ήλιος χαμογέλασε στο σπιτικό του Άη Χαραλάμπη! Φέτος, δε χωρούσε δικαιολογία! Ο καιρός σαν να γαλήνεψε, το ενοχλητικό τσουρόβροχο σταμάτησε, η ατμόσφαιρα γλύκανε.. Και το μικρό ξωκλήσι ετοιμάστηκε, επιτέλους, να υποδεχτεί τις λιγοστές ανθρώπινες ανασαμιές που το είχαν ακόμη στη θύμισή τους.. Φτωχικά, όπως πάντα, στο τέλος του χειμώνα, με λιγοστά ανθάκια, τσουρουφλισμένα απ'τον αγέρα, να στολίζουν την εικόνα του.. Αλλά η θύρα του ανοιχτή, το χαμηλό κατώφλι χαμογελαστό, τα κεράκια στριμωγμένα να στραφταλίζουν τις σχεδόν ενωμένες φλόγες τους.. Ο άρτος, το κρασί, το λάδι και το στάρι εκεί, να ευλογηθούν, να μοιραστούν στο κοινό "συμπόσιο" των λιγοστών...

Ο Άγιος Χαράλαμπος, λοιπόν, με το μαρτυρικό θάνατο και το λαμπερό όνομα, σχετίζεται με πλήθος εθίμων οι ρίζες των οποίων φτάνουν στην αρχαιότητα.. Είχα αναφέρει, τότε, πως θεωρείται ο προστάτης της πανώλης (αλλά και, γενικότερα, των επιδημιών), που θέριζε κόσμο και κοσμάκη κάποιες εποχές.. Κατέγραφε ο Γεώργιος Μέγας ("Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας"):

" Κυρίως του αφιερώνουν, κάθε χρόνο ή κάθε 3 ή 4 χρόνια, μια ποδιά ή ένα πουκαμισάκι, που κατασκευάζεται, με ολότελα μαγικό τρόπο, από μονομερίτικο πανί. Γυναίκες και κορίτσια του χωριού μαζεύονται νύχτα σ'ένα σπίτι και εκεί ξεκουκκίζουν βαμβάκι, γνέθουν και υφαίνουν ' το πανί που με αυτόν τον τρόπο κατασκευάζεται μονόμερα, με πολλές μαγικές διατυπώσεις, έχει εξαιρετική μαγική δύναμη. Όπως φαίνεται, με μονομερίτικο πανί κατασκευάστηκε κάποτε, σε καιρό επιδημίας, πουκάμισο, από το οποίο θα πέρασαν όλοι οι κάτοικοι του χωριού, ύστερα το πέταξαν και μαζί πετάχτηκε και η ασθένεια και σώθηκε το χωριό. Από τότε θα παρέμεινε η συνήθεια ν'αφιερώνεται ένα τέτοιο πουκάμισο στον άγιο Χαράλαμπο, που θεωρείται διώκτης της Πανώλης."

Ο Νικόλαος Πολίτης, ο έτερος μεγάλος μας λαογράφος, αναφέρει σχετικά στα "Λαογραφικά Σύμμεικτα Γ'":

Και δε μπορώ, εδώ, να μην κάνω μια παρένθεση και να παραθέσω τούτη τη γλαφυρογραμμένη ναξιώτικη παράδοση που αναφέρεται στην παραπάνω υποσημείωση (Νικολάου Πολίτου, "Παραδόσεις") σχετικά με το μονομερήτικο πουκάμισο. Διαβάζεται σαν παραμύθι απ'τα παλιά...:

Κι επανερχόμαστε στον Άη Χαραλάμπη μας..

Ο Γεώργιος Μέγας αναφέρει ακόμη ότι ο άγιος τούτος "λατρεύεται από τους βοσκούς και γενικά τους κτηνοτρόφους" και πως στην Πυλία "τον άγιο Χαράλαμπο τον φυλάνε οι τσοπάνηδες για το φίδι", ενώ στο Κατσιδόνι της Κρήτης "τον λειτουργά όποιος τα ζώα του δεν επηγαίνουν καλά και τάσσεται να του τα θεραπεύσει".

Το πιο εντυπωσιακό, όμως, έθιμο που σχετίζεται με τον άγιο Χαράλαμπο κι έχει τις ρίζες του βαθιά στην αρχαιότητα, είναι το πανηγύρι με τη δημοτική θυσία ταύρου στην αγία Παρασκευή της Λέσβου, κοινώς "το κουρμπάνι".. Κουρμπάνια γίνονταν με αφορμή την εορτή αρκετών αγίων, ιδιαίτερα στην περιοχή της Θράκης, και η όλη διαδικασία δεν περιοριζόταν, σαφώς, στη σφαγή ενός ζώου, αλλά αποτελούσε θυσία την οποία ακολουθούσε κοινό συμπόσιο με συμμετοχή-κοινωνία όλης της κοινότητας. Το συγκεκριμένο έθιμο καταγράφει χαρακτηριστικά ο Γεώργιος Μέγας ("Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας"):

Τέλος, ο Φίλιππος Βρετάκος ("Οι δώδεκα μήνες του έτους και αι κυριώτεραι εορταί των") μας πληροφορεί πως: "Οικογένειαι που είχον ανύπαντρα κορίτσια, επήγαιναν εις την Εκκλησίαν προσφοράς και ήναπτον "άσπρες λαμπάδες", δια να βοηθήση ο Άγιος να υπανδρευθούν εντός του έτους.".

Κουτσοφλέβαρος: αστοχιάρης κι αποσπόρι του χειμώνα.. (λαογραφικά και αρχαιότερα)

Μια φορά και έναν καιρό ήταν μια γριά τσοπάνισσα.. Τούτη η γριά είχε απηυδήσει από το κρύο και την παγωνιά του χειμώνα, απ'τις λασπούρες και τις ασταμάτητες βροχές και, μόλις είδε πως επιτέλους ο Μάρτης ο γδάρτης κι ο παλουκοκάφτης έδινε τη θέση του στον ξανθό Απρίλη -μιλάμε για την τελευταία, δηλαδή, μέρα του Μαρτίου- και πως δεν είχε πλέον τίποτα να φοβηθεί από τη βαρυχειμωνιά, του φωνάζει περιχαρής "Πρίτσι, Μάρτη μου, τα ξεχείμασα τα προβατάκια μου!". Ο Μάρτης, λοιπόν, προσβλήθηκε βαρύτατα, (του έθιξε -ένα πράγμα- τον εγωισμό), οργίστηκε με την περιφρονητική της φράση κι έτσι δανείσθηκε μια μέρα από τον αδελφό του το Φεβρουάριο κι έριξε τόσο χιόνι κι έκανε τόση παγωνιά που "η γριά, αν και εκρύβη κάτω από το κακκάβι (καζάνι) της, δια να μην ξεπαγιάση, απελιθώθη, ως και το ποίμνιόν της"! Κι έτσι, μας απέμεινε ο Φλεβάρης κουτσός, με μια μέρα λιγότερη... (την ιστορία καταγράφει και ο Φίλιππος Βρετάκος στο βιβλίο του "Οι δώδεκα μήνες του έτους και αι κυριώτεραι εορταί των")

Τούτα λέει η λαϊκή παράδοση.. Όμως, η πραγματικότητα θεωρείται η εξής (διαλέγετε και παίρνετε!!):
Ο πρώτος βασιλιάς της Ρώμης, ο Ρωμύλος, καθόρισε το παλαιότατο ρωμαϊκό ημερολόγιο, το οποίο είχε δέκα μήνες και ξεκινούσε απ'τον Μάρτιο. Το ημερολόγιο ήταν σεληνιακό.
Ο διάδοχός του, ο Νουμάς, μαζί με άλλες μεταρρυθμίσεις, προσέθεσε στο τέλος του έτους τον Ιανουάριο και το Φλεβάρη.
Κατά κάποιες πηγές ο ίδιος ο Νουμάς, κατά άλλες οι άρχοντες της Ρώμης το 153π.Χ. μετέθεσαν τους δυό αυτούς μήνες στην αρχή του έτους κι έτσι ο Φεβρουάριος βρέθηκε δεύτερος μεταξύ Γενάρη και Μάρτη, αλλά το θρησκευτικό έτος εξακολουθούσε να ξεκινά την πρώτη Μαρτίου.
Το 46π.Χ. ο Ιούλιος Καίσαρ καθιέρωσε το λεγόμενο "ιουλιανό ημερολόγιο", έργο του Έλληνα αστρονόμου Σωσιγένη, που προσδιορίζει το ηλιακό έτος σε 365,25 ημέρες. Με το ημερολόγιο αυτό δημιουργήθηκε το δίσεκτο έτος των 366 ημερών. Τότε είναι που αφαιρέθηκε και μια μέρα απ'τον καημένο το Φλεβάρη για να την προσθέσουνε στον Αύγουστο, τιμής ένεκεν, προς χάρη του αυτοκράτορα Οκταβιανού που πήρε τον τίτλο του Αυγούστου και έδωσε και το όνομά του στο μήνα τούτο. (Μιας και δε γινόταν ο Ιούλιος, προς τιμήν του Ιουλίου Καίσαρα, να έχει 31 ημέρες και ο Αύγουστος, προς τιμήν του Οκταβιανού Αυγούστου, λιγότερες!).
Διαλέγετε και παίρνετε λοιπόν, κατά προτίμηση!.. Για τη γριά ή για τον Αυτοκράτορα! :)
Τώρα, δεν τού'φτανε του καημένου του Φλεβάρη πού'μεινε κουτσός, αρχίσανε να τον λένε και γκαντέμη.
"Το Φλεβάρη μη φυτέψεις, ούτε να στεφανωθείς!"

Θα μου πεις, δεν είχαν κι άδικο.. Όλοι οι υπόλοιποι μήνες νά'χουν από 30 μέρες κι οι πιο μάγκες νά'χουν αρπάξει και μια τριακοστή πρώτη, και τούτος ο κακόμοιρος να του λείπε όχι μόνο μια, αλλά και την εικοστή ενάτη του να τη χαίρεται μόνο κάθε τέσσερα χρόνια!
Δίσεκτος, λοιπόν, ο Κουτσοφλέβαρος και μονάχα κάθε τέσσερα χρόνια να κατορθώνει να χτυπήσει, έστω, το 29.. αλλά ο λαός, να μην τον αφήσει να χαρεί για αυτή τη μέρα! Όχι, ούτε γάμοι, ούτε χαρές τα δίσεκτα έτη.Κι όχι μόνο τούτο, κατέληξε δίσεκτος να σημαίνει "χρονική περίοδος δυστυχίας"!
"Κι αν έρθουν χρόνια δίσεκτα και μήνες οργισμένοι..." , λέει το δημοτικό μας άσμα..
Έχετε αναρωτηθεί γιατί άραγε δόθηκε η ονομασία "δίσεκτος" (δις+έξι); Μας εξηγεί ο Φίλιππος Βρετάκος ("Οι δώδεκα μήνες του έτους και αι κυριώτεραι εορταί των"):




Ο Φεβρουάριος ονομάστηκε έτσι από το λατινικό februo= εξιλεώνω, εξαγνίζω επειδή, όπως σημειώνει ο Δ.Λουκάτος, "ήταν ο τελευταίος του ρωμαϊκού έτους και επομένως "διαβατήριος" και αποκαθαρτικός" και, όπως καταγράφει ο Φίλιππος Βρετάκος, "ήτο αφιερωμένος εις τον εν τω Άδη θεόν των νεκρών Φέβρον, εγένετο μήνας πένθους (φέβερ) και εώρταζον κατ'αυτόν τα Febroualia, που ήσαν εξιλαστήριος θρησκευτική εορτή υπέρ των νεκρών και επέμποντο δεήσεις υπέρ των ασθενών. Κατά την εορτήν αυτήν, επειδή ο Φεβρουάριος ήτο τότε ο δωδέκατος μήνας του έτους εις το ρωμαϊκόν ημερολόγιον, συνηθίζετο να εξιλεώνονται αι αμαρτίαι των, δια να εισέλθουν καθαροί εις τον νέον έτος, που ήρχιζεν την 1ην Μαρτίου."
Η Άννα Τζιροπούλου ( "Έλλην Λόγος") αναφέρει ότι το λατινικό febris προέρχεται, με τη σειρά του, από το αρχαιοελληνικό θιβρός (=θερμός), καθώς "Ετελούντο εορταί και προσέφερον εις τους θεούς "θερμόν άλας": θιβρός (=θερμός)---> λατιν. febris με συνήθη εναλλαγή του θ εις φ."
Καθώς και στην αρχαία Ελλάδα την αντίστοιχη εποχή (αττικός μήνας Ανθεστηριών) γιόρταζαν τα Ανθεστήρια (πιθοίγια, χοές, χύτροι κι υδροφόρια), διονυσιακή εορτή με θυσίες στο Διόνυσο και τον Χθόνιο Ερμή, γιορτή των άνθεων και του οίνου, αλλά παράλληλα αφιερωμένη και στις ψυχές των νεκρών. (βλέπε και: Ψυχοσάββατα, Αποκριές και Χύτροι..και Καθώς μπαίνει το Τριώδιο... (λαογραφικά και άλλα..), καλόγεροι κι άλλα πανάρχαια έθιμα της αποκριάς..)
Όπως αναφέρει ο λαογράφος μας Γεώργιος Μέγας ("Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας"):
"[...] όταν εμείς γιορτάζουμε την αποκριά με τα Ψυχοσάββατά της οι αρχαίοι Αθηναίοι γιόρταζαν τα Ανθεστήρια, γιορτή που είχε και αυτή διπλή όψη, ήταν δηλαδή απ'τη μια γιορτή των λουλουδιών, του κρασιού και της αχαλίνωτης χαράς κι απ'την άλλη γιορτή των νεκρών και των ψυχών [...]"
Ο Φλεβάρης, λοιπόν, κουτσός, ψιλογρουσούζης κι αφιερωμένος στις ψυχές των νεκρών... όμως, ουσιαστικά, και μήνας καθαρτήριος.. Ο λαός μας των παρετυμολόγησε (όχι τυχαία, όπως σημειώνει κι ο Δ.Λουκάτος) "από τις βροχές και τα πολλά νερά του κι είπαμε "λαϊκά" Φλεβάρης, επειδή ανοίγει τις φλέβες του και γεμίζει τον κόσμο νερά." ("Συμπληρωματικά του Χειμώνα και της Άνοιξης").

Με το έμπα του Φλεβάρη γιορτάζουμε τα "Σιμόγιορτα" (βλ. Ο `Αγιος Τρύφωνας των αμπελιών, Υπαπαντή, "Ο `Αγιος Συμιός σημειώνει" και νεότερα: Ο Άγιος Τρύφωνας των αμπελιών και των κηπευτικών!, Της Παναγιάς της Μυλιαργούσας (λαογραφικά της Υπαπαντής), Ο Άγιος Συμεών, "σημειώνει"... (έθιμα και παραδόσεις)), τον Άγιο Βλάσιο (Ο `Αγιος Βλάσιος και τα τσακάλια..) και τον Άγιο Χαράλαμπο (βλ. εκεί, στον `Αγιο Χαράλαμπο.., εκεί, στον Άγιο Χαράλαμπο.. (2) και Ο Άγιος Χαράλαμπος που κυνηγούσε τον Χάρο...) και ο Φεβρουάριος είναι ο μήνας που ανοίγει το Τριώδιο (βλ. Καθώς μπαίνει το Τριώδιο... (λαογραφικά και άλλα..) και καλόγεροι κι άλλα πανάρχαια έθιμα της αποκριάς..).

Αυτός είναι, λοιπόν, ο Φεβρουάριος ή Φλεβάρης ή "Χλεβάρης" (Μάνη) ή "Στερεωτής" (Μάνη) (διότι ριζώνουν και στερεώνονται κατ'αυτόν τα σπαρτά) ή "Κλαδευτής" (λόγω του κλαδέματος), "Μικρός", "Κουτσός", "Κουτσοφλέβαρος", "Κούτσουρος", "Κούτσουλος" (Κύπρος), "Λειψομήνας","Μικρομήνας", "Λησμονιάρης" (διότι αν αρχίσει να βρέχει, αστοχάει να σταματήσει), "Μισερός", "Κούντουρος", "Μιτσός Μήνας", "Χορευτής" (λόγω της Αποκριάς), Μεθυσμένος (λόγω άστατου καιρού) ή "Φλεγάρης" (διότι ανοίγουν οι φλέγες (φλέβες) του νερού), ακόμα και "Αστοχιάρης κι αποσπόρι του Χειμώνα", όπως άκουσε ο Βασίλης Λαμνάτος ("Οι μήνες στην αγροτική και ποιμενική ζωή του λαού μας") από έναν γέρο ζευγά απ'τη Μάνδρα της Αιτωλίας, καθώς "Το "Αστοχιάρης βγαίνει απ'ότι αστοχάει να κρατήσει όταν βρέχει, το δε "αποσπόρι" επειδή είναι ο τελευταίος και μικρότερος σε μέρες μήνας του χειμώνα".

"Σού'πανε Φλεβάρη βρέξε κι αλησμόνησες να πάψεις!"

"Ο Φλεβάρης με νερό, κουτσός μπαίνει στο χορό!"

"Όξω Κουτσοφλέβαρε, νά'ρθει ο Μάρτης με χαρά και με πολλά λουλούδια!"

"Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, καλοκαίρι θα μυρίσει!

Κι αν του δώσει και καιώσει, μες στο χιόνι θα μας χώσει!"

και, "Ο Κουτσός έβαλε τη γρα στο χαράκωμα!", επειδή, όπως μας πληροφορεί ο Μιχάλης Γρηγοράκης ("Κρητικά Λαογραφικά για τους μήνες"),: "Υπάρχει σχετικός μύθος που μας λέει πως μια γριά για να αποφύγει τη γερή χιονιά του Φλεβάρη, κουκουλώθηκε με το τέτζερι, με αποτέλεσμα βέβαια να πεθάνει.". Ναι, ναι στην καημένη τη γριά που πήγε να ειρωνευτεί το Μάρτη αναφέρεται... (πάντως, με τη γριά ξεκινήσαμε, με τη γριά τελειώσαμε!...)

(σημ.: Οι ονομασίες κι οι παροιμίες, από τα: Φ.Βρετάκου "Οι δώδεκα μήνες του έτους και αι κυριώτεραι εορταί των", Μ.Γρηγοράκη "Κρητικά λαογραφικά για τους μήνες", Β.Λαμνάτου "Οι μήνες στην αγροτική και ποιμενική ζωή του λαού μας".)

σαν σήμερα, σαν αύριο, σαν χθες..

Σαν σήμερα σκοτώθηκαν τρία παλικάρια του πολεμικού μας ναυτικού, σαν λίγες μέρες πριν δυο Τούρκοι δημοσιογράφοι υπέστειλαν την ελληνική σημαία από τα Ίμια κι ύψωσαν την τουρκική... σαν σήμερα, σαν χθες, σαν αύριο.. και τα δεδομένα άλλαξαν..γκρίζες ζώνες πληγώσανε το γαλάζιο της λευτεριάς.. σαν χθες μια γουρουνοκεφαλή προσευχήθηκε στον αέρα, σαν σήμερα μας κυβερνά, σαν χθες η κυβέρνηση ευχαρίστησε το Αμέρικα, σαν σήμερα ξεπουλάμε σε τιμή ευκαιρίας.. σαν.. σαν.. σαν.. σαν σήμερα όλα τα ξεχάσαμε σαν αύριο δε θέλω να το σκέφτομαι...

Είναι κάτι λέξεις που, θαρρείς, κρύβουν δισεκατομμύρια άλλες στην αγκάλη τους, που θαρρείς κουβαλούν ιστορία αιώνων στη ράχη τους, που θαρρείς πως προσπαθούν να πουν όσα δε χωρούν να ειπωθούν σε μια εκατοστή σκληρόδετους τόμους, να περιγράψουν όσα δεν υπάρχουν λόγια για να εκφραστούν, να ζωγραφίζουν τόσες εικόνες όσες δε βρίσκονται στις πινακοθήκες του κόσμου όλου.. Είναι κάτι λέξεις-σύμβολα.. που δε μπορείς να περιγράψεις την έννοιά τους, μοναχά να τη νιώσεις. Αν δεν έχεις ξεχάσει ν'αφουγκράζεσαι...

Είναι κάτι λέξεις, που όσα λεξικά κι αν ανοίξεις, δε θα τις γνωρίσεις, δε θα μάθεις ποτέ τι σημαίνουν... Θα το μάθεις μονάχα από κείνους που τις χτίσανε με το αίμα τους, από κείνους που τις συντήρησαν με την ψυχή τους, από κείνους που, χωρίς αυτούς, δε θά'χαν τελικά ποτέ υπάρξει..

Τέτοιες λέξεις-σύμβολα, έχουν τη δύναμη ακόμη και να μεταμορφώσουνε ένα κομμάτι πανί, να χωρέσουν σ'αυτό όλη την ιστορία τους, να το ζωντανέψουν πλάθοντας στις ίνες του αθάνατο ιστό απ'όλες εκείνες τις αμέτρητες ψυχές που μόχθησαν για την ύπαρξή τους.. Αν τις ποδοπατήσεις είναι σαν να ποδοπατάς όλες τούτες τις ψυχές, σαν να ποδοπατάς το αέναο έργο τους και την αιώνια πνοή τους...

Ένα τέτοιο σύμβολο είναι κι η Σημαία μας..

Μας φάγανε λάχανο!

Περί λαχάνων ο λόγος.. Ή να τα πω χόρτα;.. Γιατί εδώ, στο χωριό σε ρωτούν αν "έμασες λάχανα" κι όχι αν "μάζεψες χόρτα". Χόρτα είναι κάθε λογής χορτάρι.. τρώγεται, δεν τρώγεται, ακόμη και το γρασίδι.. λάχανα είναι τα φαγώσιμα. Και πώς τα διακρίνουν από το λάχανο του μανάβη ή του μπαξέ; Ε, αυτό είναι το καρπολάχανο.
Καιρός για λάχανα, λοιπόν, και μιας και τέτοια εποχή ευδοκιμούν "τα μάλα", στους κήπους και στα χωράφια (χμμ.. όχι φυσικά στα ψεκασμένα.. ευτυχώς υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που χρησιμοποιούν το χορτοκοπτικό, αντί να γεμίζουν τον τόπο δηλητήρια..), πήγαμε να μαζέψουμε. Χόρτα ή λάχανα που μας προσφέρει απλόχερα η μάνα γη και, προς το παρόν, τα βρίσκεις και τζάμπα. Οσονούπω που θα μας τα απαγορεύσουν όλα με τις νέες νομοθεσίες που έρχονται από Αμέρικα (βλέπε, εβραϊκές πολυεθνικές) και κώδικες Αλιμεντάριους και σχετικά, δεν ξέρω τι θα κάνουμε.. αλλά, προς το παρόν, που μας έχουν απαγορεύσει όλα τα υπόλοιπα εκτός από τα λάχανα, ας τα γνωρίσουμε καλύτερα! Γενεές γενεών μεγαλώσανε μ'αυτά, πριν την εποχή των φαστφουντάδικων και των γκουρμέ εστιατορίων, και επιβιώσανε. Τώρα, για το εάν θα επιβιώσουμε εμείς, μη με ρωτάτε...

Στο Αμέρικα, ήδη εφαρμόζεται ο νόμος για τα περίφημα "οικιακά αγροτικά προϊόντα".. σε απλά ελληνικά, απαγορεύεται να φυτεύεις μπαξέ στο κηπάκι σου. "Για το καλό μας", φυσικά, για να μας προστατεύσουν.. μην τυχόν και μας πιάσει κανένα κόψιμο, δεν το συζητώ... όχι για τα συμφέροντα της Monsanto και τον απόλυτο παγκόσμιο έλεγχο νερού και τροφίμων... Έρχεται και σε μας, δεν το γλιτώνουμε.. Όπως απαγορεύονται κι οι ντόπιες ποικιλίες, οι σπόροι των παππούδων μας.. Κι όχι μόνο.. σε λίγο θα μας απαγορεύουν να μαζεύουμε και χαμομήλι.. μη βιάζεστε, σιγά-σιγά.. Ήδη, στας Ευρώπας, από πρώτη του Απρίλη, και πάλι "για το καλό μας" απαγορεύεται να εμπορευόμαστε και να χρησιμοποιούμε όσα βότανα "δεν έχουν κατοχυρωθεί"... και που είσαι ακόμα!
(Σχετικά τα παρακάτω βιντεάκια, προς γνώση και ενημέρωση...)

Επανέρχομαι στα χορταράκια. Τόσα χρόνια, λοιπόν, μάζευα χορταράκια για βραστά, για τσιγαριστά, για ό,τι άλλο. Ομολογώ πως δεν γνώριζα πάρα πολλά, αλλά αρκετά για να φτιάχνω τα φαγάκια μου. Τώρα που έχω την ευκαιρία να γνωρίσω ακόμη περισσότερα, σκέφτηκα να τα γνωστοποιήσω κι εδώ, αφού τα φωτογράφησα. Αχρείαστα νά'ναι...δύσκολα χρόνια έρχονται και, δυστυχώς, οι περισσότεροι δεν ξέρουν πια να ξεχωρίσουν έναν ζωχό από ένα γαϊδουράγκαθο...
Μερικά από αυτά, λοιπόν:

χταποδάκι

σταράκι

ρικαϊνα

ραδίκι

πρασλήθρα

πετειναράκι

νεροπικραλήθρα

μελοζώχαρο

μελιόκολλα

μάραθο

λυκοπατησιά

λαναράκι

κοκοσάκι 1

κοκοσάκι 2

καυκαλήθρα

καρυανός

ζωχάρια

γουρουνάκι ή αγκαθάκι

βρούβα

βρακανίδα

χοντρομαριόλα

αγριολάπατα

αγριοκαυκαλήθρα

λαγομούστακα ή γαλατάκια

Κι έτσι, για να χαρεί κι η φίλη μου η Ξανθή , να βάλω και μια συνταγή με χόρτα, μια κλασική συνταγή της πηλιορείτικης κουζίνας.. όχι τίποτα πολύπλοκο ή ιδιαίτερο.. ένα από εκείνα τα απλά, καθημερινά, αλλά νοστιμότατα φαγητά του χωριού..

Χόρτα τσιγαριστά με αυγά!  Θέλουμε:
Χόρτα άγρια, με όσο τον δυνατόν μεγαλύτερη ποικιλία, μπόλικο μάραθο και πρασουλήθρες που κάνουν τη διαφορά. Τώρα.. στις πόλεις, κομματάκι δύσκολο το σκηνικό, αλλά στην ανάγκη, λίγο πράσο μπορεί να αντικαταστήσει τις πρασουλήθρες, λίγο μπαζί ή, έστω, σπανάκι για ποικιλία στα χόρτα...
Κρεμμυδάκια φρέσκα και ξερά.
Λίγο σκορδάκι.
Λίγο πελτέ ντομάτας.
Αλατοπίπερο.(φρεσκοτριμμένο το πιπεράκι..)
Αυγά (από φυσιολογικές κότες, κατά προτίμηση..)
Λίγο κρασάκι κόκκινο (αυτό είναι δική μου παρέμβαση..)
Ελαιόλαδο και μόνον ελαιόλαδο.
Η διαδικασία απλή. Καθαρίζουμε, πλένουμε καλά και κόβουμε τα χόρτα. Σε μια μεγάλη κατσαρόλα ρίχνουμε το λάδι, τσιγαρίζουμε το ψιλοκομμένο κρεμμύδι κι ύστερα ρίχνουμε τα χόρτα, ανακατέβοντας διαρκώς ώστε όλα να τσιγαριστούν και λιγουλάκι, προσθέτωντας κάθε τόσο λίγο ελαιόλαδο. Ρίχνουμε και το ψιλοκομμένο σκορδάκι και μπόλικο μάραθο. Προσθέτουμε αλατοπίπερο, λίγο κρασί, πελτέ κι ελάχιστο νεράκι και τα αφήνουμε να ψηθούν. Λίγο πριν τα βγάλουμε από τη φωτιά, σπάμε από πάνω όσα αυγά μάτια χωράνε στην επιφάνεια του φαγητού, καπακώνουμε και περιμένουμε να σφίξουν. Αυτό είναι όλο!

Τώρα, χόρτα τσιγαριστά μπορούν να γίνουν με πολλούς τρόπους.. Με κρέας, με σουπιές, με χταποδάκι.. Εγώ, τελευταίως, δοκίμασα να τα φτιάξω με καλαμαράκια, παρ'όλο που δε με ενθουσιάζει γευστικά ο συνδυασμός θαλασσινού και χόρτου. Τσιγάρισα χωριστά τα καλαμάρια με ελάχιστο σκορδάκι, τα έσβησα με κρασί και τα άφησα να σιγοψηθούν προσθέτωντας λίγο πελτέ και βασιλικό κι ύστερα τα πρόσθεσα στα τσιγαριστά χόρτα που σιγοβράζαν. Δεν ήταν καθόλου άσκημο.
Χόρτα, λοιπόν, εκ του "χους+ορτός"- "βγάζει η γη χορτάρι", όπως μας πληροφορεί η Άννα Τζιροπούλου ("Ο εν τη λέξει λόγος"), εξ ου και το ρήμα "χορταίνω", αφού "Προ της ευρέσεως των ημέρων τροφών, χόρτοις εκέχρηντο" και "Προς 'χορτασμόν' του ανθρώπου εξήρκει η γη, δια αυτοφυών ριζών και λαχανικών".
Χόρτα ή λάχανα... όπου τα λάχανα, "Τα εις εσκαμμένην γην καλλιεργούμενα λαχανικά, τα κηπευτικά ή αυτοφυή εδώδιμα χόρτα" ("Μέγα λεξικόν όλης της ελληνικής γλώσσης", Δημητράκου) εκ του ρήματος λαχαίνω= σκάβω, όπου λαχαίνω εκ του "λα+χαίνω=λίαν χαίνει η γη" ("Ο εν τη λέξει λόγος") και χαίνω=σχηματίζω χάσμα, είμαι ανοιχτός.
Δεν τα λένε όμως έτσι μοναχά οι ντόπιοι εδώ.. ακόμη κι ο Αριστοφάνης ("Θεσμοφοριάζουσαι"456) τα ονομάτιζε λάχανα:

..."γιατί άγρια μας χτύπησε κυράδες μου, όπως μες στ'άγρια χόρτα μεγάλωσε κι αυτός..." (ο γνωστός του υπαινιγμός για την καταγωγή του Ευριπίδη...).