Λαζαρίνες στο βουνό του Χείρωνα..

Σαν να χειμώνιασε πάλι σήμερα... Τούτη η άνοιξη θαρρείς και κάθε μέρα αλλάζει διάθεση.. μια πισωγυρίζει, μια τρέχει μπροστά.. κι άντε πάλι ξανά.. Οι βυσσινιές φορτωμένες λουλούδι, τα πλατάνια ντυμένα φρέσκο πράσινο άρχισαν να μισοκρύβουν απ'τη ματιά μου τον Παγασητικό, αλλά ο ουρανός σκοτείνιασε πάλι, το κρυαδάκι τσούζει για τέτοιον καιρό..

Νωρίς-νωρίς, μόλις είχα σερβίρει το καφεδάκι απ'το μπρίκι κι είχα αράξει στο αγαπημένο μου πόστο μπροστά στο παραθύρι (ακόμη να στρώσει να πιούμε το πρωινό καφεδάκι κάτω απ'την κληματαριά..) και διέκρινα τα δυο πρώτα κοριτσούδια με τα ανθοστολισμένα καλαθάκια τους.

"Ήρθε ο Λάζαρος, ήρθαν τα βάγια,

ήρθ' η Κυριακή που τρων τα ψάρια.

Σήκω Λάζαρε και μην κοιμάσαι,

ήρθ' η μάνα σου από την Πόλη

σού'φερε χαρτί και κόμπολόι.

-Το χαρτάκι σου τί γράφει μέσα;

-Γράφει Θόδωρος, γράφει Δημήτρης,

γράφει λεμονιά και κυπαρίσσι.

Οι κοτίτσες σας αυγά γεννούνε,

οι φωλίτσες σας δεν τα χωρούνε,

δώστε μας κι εμάς να τα χαρούμε!

Και του χρόνου!"

-Και του χρόνου!

Κύτταξα για ψιλά, δυο ντόπια αυγά απ'το ψυγείο ("ομελέτα πάλι θα τα πάμε!", μουρμούρισε γελώντας η μια μικρή) κι από ένα λαζαράκι που φτιάχνει η μάνα μου (τούτο το τελευταίο, δεν είναι έθιμο που κρατάει εδώ, αλλά εμείς κρατάμε κι από αλλού και τα λαζαράκια είναι πάντα ευπρόσδεκτα!)...

Πολύ μ'αρέσει.. πάρα πολύ.. πού'ρχονται ακόμη με τα καλαθάκια τους τα κεντημένα μ'ανοιξιάτικα λουλούδια, που ακόμη τους τα γεμίζουν κάποιες νοικοκυρές μ'άβραστα αυγά για να τα βάψουν οι μανάδες τους Μεγάλη Πέμπτη.. που τραγουδούν την άνοιξη, την πρώτη ανάσταση.. την ανάσταση του Λαζάρου.. την ανάσταση της φύσης, που υμνεί αιώνες αμέτρητους ο λαός μας..

Έγραψα και πέρσι (Λαζαρίνες του Πηλίου κι άλλα έθιμα λαζαρικά..) και πρόπερσι (Λαζαρίνες, Λάζαροι και Λαζαράκια..) και παραπρόπερσι (Λαζαρίνες του Πηλίου) για τούτο το έθιμο.. και δεν κουράζομαι να ξαναγράφω.. Το έθιμο αυτό που κάποτε ανθούσε σ'όλη την Ελλάδα, με τρόπο παρόμοιο και διαφορετικό.. Με την αναπαράσταση της ανάστασης του Λαζάρου στην Κύπρο μας, με την καλαντήρα στη Νίσυρο του Νίκου μας, με τα κουδούνια στην Ήπειρο, με το Λάζαρο κούκλα ντυμένη τσολιά στην Κόρινθο, με ομοιώματα ή σταυρούς καλυμένους με αγριολούλουδα, παραλλαγές στα τραγούδια, στις ηλικίες και στο φύλλο των μικρών τραγουδιστάδων, με τα φρεσκοψημένα λαζαράκια κέρασμα στα παιδιά ιδιαίτερα στη νησιωτική Ελλάδα.. και χίλια δυο άλλα, όμορφα κι ενδιαφέροντα.. αναστάσιμα...

Στο βουνό του Χείρωνα σήμερα αντιλαλούν τραγούδια από κοριτσόπουλα, κυρίως του δημοτικού, που τριγυρίζουν με τα πανέμορφα καλαθάκια τους αναγγέλοντας με τον μοναδικό τρόπο τους την επερχόμενη Ανάσταση... αμήν..

Καλή Μεγαλοβδομάδα...

Γαϊδαροουρές και κούκοι!

Έχει μπει η άνοιξη για τα καλά στο βουνό του Χείρωνα κι η φύση οργιάζει! Κι όχι μονάχα οργιάζει, όχι μονάχα ντύνει με το γιορτινό της πέπλο το τοπίο, αλλά φροντίζει και να μας χαρίζει απλόχερα τους νοστιμότερους τσιπουρομεζέδες! Είναι η εποχή δύσκολη, οι εργασίες ουκ ολίγες, το απρόοπτα πολλά κι όσο και να μεγάλωσαν οι φωτεινές ώρες της μέρας, δε μου αρκούν για να προλάβω όσα έχω στο πρόγραμμα να κάνω...

Πρώτες ξεπεταχτήκανε οι φτέρες, τρυφερές κορφούλες, νόστιμο σαλατικό και τραγανός μεζές στο τηγάνι! (βλέπε εδώ:φτέρες τηγανητές). Αμέσως μετά, δεν ήξερες κατά που να κάνεις να μαζέψεις αυτά τα αμέτρητα χορταρούδια του βουνού, πέρα φυσικά απ'τα κλασικά άγρια χόρτα που συλλέγαμε πλήθος απ'τις μέρες του χειμώνα (βλέπε εδώ:Μας φάγανε λάχανο!). Ανάμεσα απ'τα ξερά περσινά αγκάθια αρχίσαν να προβάλουν τα νια σπαράγγια, παραδίπλα οι τρυφερές βεργιές (βλέπε εδώ: Άγρια σπαράγγια και βεργιά!), στις τσιτσιραβιές σκάσανε οι κορφούλες (βλέπε εδώ:τσιτσίραβα), οι κούκοι πανέμορφοι χρωματίσαν τα χωράφια και τις πλαγιές του βουνού κι ύστερα οι γαϊδαρονουρές ξεφύτρωσαν στα ψηλά ανάμεσα στα βράχια.... Τί να πρωτομαζέψεις, τί να πρωτοκαθαρίσεις, να πρωτοζεματίσεις, να το φτιάξεις τουρσάκι ή της ώρας μεζέ;

Κούκους λέμε τούτα τα πανέμορφα λουλούδια με τον βαθιά κρυμμένο βολβό, πολύτιμο σαλατικό σε λαδόξυδο κι αλατάκι, αφού τον ζεματίσεις λίγες φορές ώστε να χάσει την έντονη πικρίλα του. Στην Κρήτη τους λένε "ασκορδουλάκους" (Ασκορδουλάκοι (βολβοί) σαλάτα), κι αλλού αλλιώς, καθώς πλήθος είναι τούτες οι πανέμορφες τοπικές ονομασίες.

Οι γαϊδουροουρές, πάλι, δεν ξέρω πως αλλιώς λέγονται και που αλλού φύονται κι αν τις τιμούν οι ντόπιοι, καθώς κι εγώ ομολογώ πως φέτος τις γνώρισα και πως ακόμα κι εδώ, ελάχιστοι τις ξέρουν και τις μαγειρεύουν. Φυτρώνουν ψηλά στο βουνό σε λίγα μέρη, συνήθως ανάμεσα σε βραχάκια απότομα. Μοιάζουν με ουρές γαϊδάρου τα πράσινα πλοκάμια τους, εξ ου κι ονομασία... ουδεμία σχέση, και πάλι, με δίποδους γαϊδάρους που μας κυβερνάνε...

Για τούτα τα χορτάρια, διάβασα στο "Γλωσσικό ιδίωμα του Πηλίου" του Κώστα Λιάπη πως είναι "είδος χορταρικού που τρώγεται βραστό σα σαλατικό", αλλά εμένα με μάθανε να τους φτιάχνω τηγανητούς είτε μ'αλευράκι (νηστίσιμους), είτε με κουρκούτι από αυγό κι αλεύρι.

Καταρχάς, λοιπόν, τις καθαρίζεις και τις ρίχνεις σε βραστό νερό για λίγα μόνο λεπτά μέχρι να μαλακώσουν. Ύστερα τις αλευρώνεις και τις πετάς στο τηγάνι με αρκετό λαδάκι, γυρίζοντάς τες συχνά, για να μην καούν από τη μια μεριά. Μόλις τις βγάζεις στο πιάτο πασπαλίζεις με αλατάκι και λίγες σταγόνες κρασόξυδο. Τούτες τις αλευρωμένες μπορείς να τις κάνεις κι ομελέτα, ρίχνοντας από πάνω, καθώς τηγανίζονται, και τα χτυπημένα αυγά. Αντίστοιχα, μπορείς να τις τηγανίσεις βουτώντας τις στο κουρκούτι, σε χυλό δηλαδή, από αυγό κι αλευράκι και λίγο νερό. Είναι ένας πολύ ιδιαίτερος μεζές!

Άνοιξη... η μάνα γη τίκτει τους καρπούς της.. δε χρεωκόπησε ακόμη.. ή, μάλλον, δεν καταφέραμε ακόμη να τη χρεωκοπήσουμε κι αυτήν, παρ'όλους τους ψεκασμούς, τ'απόβλητα (πυρηνικά και μη), το σκουπιδολόι και τις συνεχείς τσιμεντοποιήσεις... δεν ξέρω γι'αργότερα, αν κατορθώσουμε ν'αφανίσουμε την ίδια τη ζωή.. ούτε γνωρίζω πόσο σύντομα θα μας απαγορεύσουνε (πληθαίνουν παγκοσμίως κάτι τέτοιοι νόμοι) να βγαίνουμε στη φύση να μαζέψουμε χαμόμηλα.. Προς το παρόν, εμείς χρεωκοπήσαμε, το είδος μας αυτό το εξαιρετικό, που δεν ξέρει πια να ξεχωρίσει ένα ραδίκι απ'την αγριάδα, δεν ξέρει να τραφεί από κείνα που τζάμπα του δωρίζει η φύση για να το θρέψει, εκείνα με τα οποία γενεές γενεών μεγάλωσαν και μεστώσανε... Το είδος μας που, μέσα σε μια-δυο γενιές, σταμάτησε ξαφνικά να μαθαίνει στα τέκνα του πως να επιβιώσουνε (καθήκον που ούτε η "άμυαλη" γάτα δε διανοήθηκε ποτέ να αμελήσει), κι ας έρχονται εποχές ιδιαίτερα δύσκολες, αλλά αρκείται στο να τους παρέχει όλο και περισσότερα άχρηστα υλικά αγαθά κι εξίσου άχρηστη και ανούσια πληροφόρηση... Το είδος μας που μέσα σε ελάχιστα χρόνια έσβησε τη μνήμη και τη γνώση αιώνων...Χρεωκοπήσαμε.. Και σαν να μην έφτανε αυτό, έχουμε και τους πολιτικούς που μας χρεωκόπησαν σαν έθνος...

Εδώ, ένα ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ σχετικό με την "χρεωκοπία" μας,απ'το http://debtocracy.gr: "Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, ένα ντοκιμαντέρ με παραγωγό το θεατή. Το Debtocracy αναζητά τα αίτια της κρίσης χρέους και προτείνει λύσεις που αποκρύπτονται από την κυβέρνηση και τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης."


Αξίζει να το δείτε!

κι εδώ: http://elegr.gr/ για περαιτέρω ενημέρωση κι υπογραφές "για σχηματισμό επιτροπής λογιστικού ελέγχου"...

Αξίζει να υπογράψετε!

Υ.Γ. Τόση ομορφιά στη φύση αναζητώντας κρυμμένους καρπούς ανάμεσα στα άγρια λουλούδια της..

Καλημέρες σας!

η άνοιξη αντιστέκεται...

Μπαίνει η άνοιξη στο βουνό του Χείρωνα.. ίσως λιγάκι καθυστερημένη φέτος, λίγο μουντή, λίγο παραπάνω βροχερή.. όμως μπαίνει η άνοιξη... σταθερά, όπως κάθε χρονιά.. τα πουλιά ξεκινούν το τραγούδι τους, τα γατιά κυνηγούν το ταίρι τους, τα βλασταράκια αναζητούν τον ήλιο και τ'αγριολούλουδα κεντούν σαν στολίδια τη γη που μας θρέφει.. Τίποτα δεν τα σταματά, τίποτα δεν τα φυλακίζει -εκεί, τουλάχιστον που ακόμα η φύση αναπνέει- τίποτα δεν τα εμποδίζει να πανηγυρίσουν την επιστροφή του Ήλιου, τον ερχομό της άνοιξης... Μονάχα εμείς, μαραζωμένοι και μελαγχολικοί, ντυμένοι στη γκρίζα φορεσιά που μας χαρίσανε (με τί αντάλλαγμα είπαμε;και ποιός μας ρώτησε τελικά;), προσπερνάμε μουδιασμένα, φυλακισμένοι στις μαύρες σκέψεις μας, τρελαμένοι απ'το μαύρο άγχος, στριφογυρίζοντας μάταια στο περιφραγμένο "πάρκο" που, πάντα "φιλάνθρωπα" μας χτίσανε...

Αν μπορούσαν να απευθυνθούν σ'εμάς τ'αγριολούλουδα (ναι, εκείνοι οι σπόροι που χωρίς φροντίδα καμιά, κάθε χρόνο, επιμένουν να φυτρώνουν σθεναρά σαν ελεύθεροι μικροί αντάρτες του βουνού..), ίσως και να δακρύζανε..

ίσως και να μας ειρωνευότανε λιγάκι η ομορφιά τους (όπως μου είπε και μια φίλη..)

ίσως πάλι να μας βάζαν τις φωνές (τρομπέτες λιλιπούτειες στ'αυτιά μας..)

ίσως να γίνονταν σύμμαχοί μας..

Πώς καταντήσαμε έτσι αμέτοχοι της ίδιας μας της μοίρας; Πώς επιτρέψαμε να μας καταντήσουν σκλάβους, εμάς που οι σπόροι τους γένους μας παλεύαν πάντα για τη λευτεριά; Πώς τους αφήσαμε να μας πιάσουν στον ύπνο; Στον ύπνο της λήθης, του φόβου, του εγκλωβισμού και της απελπισίας.. που κάποιοι μεθοδικά μας πλασάρανε;

Το σύνταγμά μας το διαγράψανε...




Την ελευθερία μας την παραχώσανε σ'επίχρυσο κλουβί.. Μια άλλη χούντα βαφτισμένη δημοκρατία..




Και το φακέλωμα καλά κρατεί, με κάθε λογής κεκαλυμμένους όρους και τερτίπια... όπως η περίφημη κάρτα του πολίτη που έρχεται τάχα για να μας σώσει απ'τη γραφειοκρατία και δεν ξέρω τί άλλο...

.. γιατί αλλάξανε ακόμη και το νόημα των λέξεων... γίναν "δημοκράτες" οι χουντικοί και "σοσιαλιστές" οι φεουδάρχες... γίναν "οικολόγοι" αυτοί που ουδέποτε σκαλίσαν ένα μέτρο γης, ουδέποτε απιθώσαν με ευλάβεια ένα σπόρο στο χώμα.. αυτοί που καβαλώντας ένα ποδήλατο, υπέγραψαν τη θανατική καταδίκη της Σερβίας με ουράνιο... γίναν "αριστεροί" οι κουλτουριάρηδες καναπεδοφιλόσοφοι... γίναν "διανοητές" οι ανοήμονες και "καταξιωμένοι συγγραφείς" οι καταγράφοντες την άρρωστη ψυχοπαθολογία τους ή σαπουνόπερες του σωρού.. γίναν "καθηγητάδες" οι ανίδεοι κι αμόρφωτοι με τις άρπα κόλλα μεταφράσεις ξένων συγγραμμάτων ..."μεγάλοι καλλιτέχνες" οι κωλογλύφτες του κυκλώματος ή οι τερατολάγνοι..  γίναν "υπουργοί" τα λαμόγια και "κυβερνήτες" οι δωσίλογοι... γίναν "δημοσιογράφοι" τα ξεπουλημένα τσιράκια των μεγαλοκαρχαριών.. γίναν "σωστοί πολίτες" οι σπιούνοι που τρέχουν να καρφώσουν το καφενείο του χωριού στο υγειονομικό γιατί ένας απ'τους παππούδες τόλμησε να φουμάρει με το καφεδάκι...

Οι ήρωες βαφτίστηκαν "gay", συμφεροντολόγοι ή αγράμματοι χωριάτες σε παροξυσμό..

Ο ελληνικός λαός βαφτίστηκε σύσσωμος κλέφτης και ακαμάτης...

Οι αγνοί πατριώτες βαφτίστηκαν εθνικιστές, φασίστες, ρατσιστές κι ακροδεξιοί..

Οι εναπομείναντες επαναστάτες βαφτίστηκαν επικίνδυνοι αλήτες..

κι όσοι διεκδικούν το αυτονόητο δίκιο τους βαφτίστηκαν παράνομοι..

ενώ οι εγκληματίες μας το παίζουν είτε "επαναστάτες" είτε "ανθρωπιστές"..

Ο ομορφότερος τόπος υποθηκεύτηκε για 30 αργύρια, ένας ολόκληρος λαός έγινε σκλάβος για ένα κωλόχαρτο που κάποιοι, χωρίς να φοβούνται ούτε καν την καταγραφή της ιστορίας, πασαλείψαν με τις τιποτένιες τζίφρες τους...

Μπαίνει η Άνοιξη... η φύση αναγεννιέται..η φύση ανασταίνεται.. αργά και σταθερά, μετά από κάθε βαρυχειμωνιά... όσο χιόνι κι αν σκεπάσει το κορμί της.. όσες πλημμύρες κι αν κατακλύσουν τα στέρνα της.. όσος παγετός κι αν στοιχειώσει τους σπόρους της.. αντιδρά κι ανασταίνεται.. Εμείς..; Ας αντιδράσει καθένας απ'το μετερίζι του.. κι ύστερα όλοι μαζί.. Μόλις ανθίσει ένα λουλούδι θα τρέξουν από κοντά κι οι πεταλούδες..

Κυριολεκτικά μας γαμήσανε το ηθικό κι ίσως είναι το πρώτο που πρέπει να μπούμε στη διαδικασία να διασώσουμε..

Κι έτσι για να κλείσω τούτη την εγγραφή...

Η Τάνια Τσανακλίδου με τους μουσικούς της βγήκε στους δρόμους, να κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα, να τραγουδήσει .. να εμψυχώσει τον κόσμο.. Ας την ακούσουμε..



κι ας κάνεις ο καθείς ό,τι μπορεί... αρκεί να αντιστέκεται... :)

Κάποτε, γύρω στο 1821..

"Μου γράφεις ένα μπουγιουρντί, λέγεις να προσκυνήσω

κι εγώ, πασά μου, ρώτησα τον πούτζον μου τον ίδιον

κι αυτός μου αποκρίθηκε να μην σε προσκυνήσω

κι αν έρθεις κατ' επάνω μου, ευθύς να πολεμήσω."

(Γεώργιος Καραϊσκάκης)

Έτσι, για να θυμόμαστε λιγάκι πως είναι νά'χεις μέσα σου την αίσθηση της Ελευθερίας.. αυτό το "Ελευθερία ή Θάνατος" της χιλιοταλαιπωρημένης Σημαίας μας.. το "Χαίρε ω Χαίρε Ελευθεριά!" του Εθνικού μας Ύμνου ("Ύμνου προς την Ελευθερίαν", για να μην ξεχνιόμαστε).. από το "Ω, παίδες Ελλήνων, ίτε, ελευθερούτε πατρίδ', ελευθερούτε δε παίδας, γυναίκας, θεών τε πατρώων έδη, θήκας τε προγόνων` νυν υπέρ πάντων αγών" του Αισχύλου ("Πέρσες") μέχρι το "Φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους"του Κολοκοτρώνη και πάει λέγοντας... για να φτάσουμε στο Σήμερα της Λήθης και της Αδράνειας, των προσκυνημένων "ηγετών" και της διαστρέβλωσης της Ιστορίας μας, ως και της υποθηκεύσεως της ίδιας της Πατρίδας μας ("την πατρίδα ουκ ελάττω παραδώσω", ορκίζονταν οι αρχαίοι Αθηναίοι... οι σημερινοί "αρχηγοί" πάλι, συναγωνίζονται ποιός θα την πρωτοξεπουλήσει..).. Στο σήμερα μιας ιδιαιτέρως μεθοδικής και ύπουλης υποδουλώσεως....μέσω της αποχαυνώσεως...

"[...] Παίρνουνε τ' αλαφριά σπαθιά και τα βαριά τουφέκια,

 στην Αλαμάνα φτάνουνε και πιάνουν τα ταμπούρια. 

 "Καρδιά, παιδιά μου" φώναξε, "παιδιά μη φοβηθείτε, 

 σταθείτε αντρειά σαν Έλληνες και σα Γραικοί σταθείτε". 

 Ψιλή βροχούλαν έπιασε κι ένα κομμάτι αντάρα, 

 τρία γιουρούσιαν έκαμαν, τα τρία αράδα αράδα. 

 Έμεινε ο Διάκος στη φωτιά με δεκαοχτώ λεβέντες. 

 Τρεις ώρες επολέμαε με δεκαοχτώ χιλιάδες.  

 Βουλώσαν τα κουμπούρια του κι ανάψαν τα τουφέκια, 

 κι ο Διάκος εξεσπάθωσε και στη φωτιά χουμάει. 

 Ξήντα ταμπούρια χάλασε κι εφτά μπουλουκμπασήδες, 

 και το σπαθί του κόπηκε ανάμεσα απ' τη χούφτα 

 και ζωντανό τον έπιασαν και στον πασά τον πάνουν. 

 Χίλιοι τον παν από μπροστά και χίλιοι από κατόπι. 

 Κι ο Ομέρ Βρυώνης μυστικά στο δρόμο τον ερώτα: 

 "Γίνεσαι Τούρκος Διάκο μου, την πίστη σου ν' αλλάξεις, 

 να προσκυνήσεις στο τζαμί, την εκκλησιά ν' αφήσεις;" 

 Κι εκείνος τ' αποκρίθηκε και στρίφτει το μουστάκι: 

 "Πάτε κι εσείς κι η πίστη σας, μουρτάτες να χαθείτε! 

 Εγώ Γραικός γεννήθηκα Γραικός θε ν' αποθάνω. 

 Α, θέλετε χίλια φλωριά και χίλιους μαχμουτιέδες 

 μόνον εφτά μερών ζωή θέλω να μου χαρίστε, 

 όσο να φτάσει ο Οδυσσεύς και ο Θανάσης Βόγιας". 

 Σαν τ' άκουσε ο Χαλίλμπεης, αφρίζει και φωνάζει: 

 "Χίλια πουγκιά σας δίνω γω κι ακόμα πεντακόσια, 

 το Διάκο να χαλάσετε, το φοβερό τον κλέφτη, 

 γιατί θα σβήσει τη Τουρκιά κι όλο μας το ντοβλέτι". 

 Το Διάκο τότε παίρνουνε και στο σουβλί τον βάζουν. 

 Ολόρτο τον εστήσανε κι αυτός χαμογελούσε, 

 την πίστη τους τούς ύβριζε, τους έλεγε μουρτάτες: 

 "Σκυλιά, κι α' με σουβλίσετε ένας Γραικός εχάθη. 

 Ας είναι ο Οδυσσεύς καλά και ο καπετάν Νικήτας, 

 που θα σας σβήσουν την Τουρκιά κι όλο σας το ντοβλέτι". 

("Του Διάκου", δημοτικό)

Α, και πάλι για να μην ξεχνιόμαστε:
"Η μεσολάβηση των ξένων στα ζητήματα της Ελλάδος είτανε κατά κανόνα ατυχής, συχνά ασύνετη, και κάποτε άτιμη. Ελάχιστοι από τους αξιωματικούς που μπήκαν στην ελληνική υπηρεσία κάνανε οτιδήποτε αντάξιο της προηγούμενης φήμης τους. Η σταδιοδρομία του Νόρμαν, του Φαβιέρου, του Τσώρτς και του Κόχραν σημαδεύτηκε από μεγάλες καταστροφές. Ο Φράνκ Άστιγκς, είτανε ίσως ο μόνος ξένος που ο χαρακτήρας του και τα κατορθωματά του καλυφθήκανε από πραγματική δόξα.

Αλλά η Ελλάδα ζημιώθηκε περισσότερο από εκείνους που ονόμαζαν Φιλέλληνες στην Αγγλία και την Αμερική. Μερικά από τα ατμόπλοια, για τα οποία η ελληνική κυβέρνηση πλήρωσε μεγάλα ποσά στο Λονδίνο, ουδέποτε εστάλησαν στην Ελλάδα. Μερικά από τα πεδινά πυροβόλα που αγοράσανε οι Έλληνες αντιπρόσωποι - Ορλάνδος και Λουριώτης - είτανε τόσο κακά κατασκευασμένα, που οι κυλίβαντες έσπαζαν με την πρώτη βολή. Στη Νέα Υόρκη είχανε υπογραφή συμφωνίες να ναυπηγηθούν δύο φρεγάτες και οι συμβληθέντες τα καταφέρανε με τέτοιο τρόπο, ώστε η Ελλάς παρέλαβε μόνο μία, αφού πλήρωσε την αξία για δύο."
(G. Finley - Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως)

Και ξανά για να μην ξεχνιόμαστε.. όταν η απάντηση στον απεσταλμένο του αρχηγού του τουρκικού στρατεύματος ήτανε:
"Γαμώ την πίστιν σας και τον Μωχαμέτη σας. Δεν εντρέπεσθε να ζητείτε "από ημάς" συνθήκην με "έναν" κοντζιά σκατο-Σουλτάν Μαχμούτην -να τον χέσω και αυτόν και τον Βεζίρην σας και τον Εβραίον Σιλιχτάρ Μπόδα την πουτάνα!" (Γεώργιος Καραϊσκάκης)

Χρόνια πολλά και Λεύτερα εύχομαι.. Διπλή γιορτή σήμερα.. Άντε, να προλάβω και την παρέλαση των πιτσιρικάδων μας ...όσο μας επιτρέπουν ακόμη να τιμάμε.. έστω και λίγο.. τους ήρωες αυτούς που χύσαν το αίμα τους για να μπορέσουμε εμείς να υπάρξουμε σε τούτον τον τόπο.. και για όσο ακόμη μας επιτρέπουν νά'χουμε σχολειό εδώ στα χωριά μας.. σχολειό που, με νύχια και με δόντια, καταφέραμε "προσωρινά" να το κρατήσουμε..

Η Ελπινίκη, η Αμάλθεια και η αιγίδα...

Σύμφωνα με τη μυθολογία μας, όταν η Ρέα ήταν ετοιμόγεννη στο Δία, για να τον γλιτώσει από τον Κρόνο, τον άσπλαχνο πατέρα που κατάπινε τα παιδιά του, πηγαίνει στην Κρήτη "και τον γέννησε σε μια σπηλιά στη Δίκτη. Παρέδωσε λοιπόν το παιδί να το αναθρέψουν οι Κουρήτες και οι νύμφες Αδράστεια και Ίδη, θυγατέρες του Μελισσέως. Αυτές ανέθρεψαν το παιδί με το γάλα της Αμαλθείας κι οι Κουρήτες ένοπλοι φύλαγαν το βρέφος στη σπηλιά κι έκρουαν τις ασπίδες με τα δόρατα για να μην ακούσει ο Κρόνος το κλάμα του παιδιού. Κι η Ρέα τύλιξε στα σπάργανα μια πέτρα και την έδωσε στον Κρόνο να την καταπιεί, ότι δήθεν ήταν το παιδί που γεννήθηκε." (Απολλόδωρος, "Βιβλιοθήκη" Ι 6,7)
Αμάλθεια, λοιπόν, λεγόταν η αίγα η οποία πρώτη θήλασε το Δία με το γάλα της όταν εκείνος γεννήθηκε κι από της οποίας το κέρας έρρεε ύστερα νέκταρ και αμβροσία. Κατά άλλους, βέβαια, λεγόταν ότι ήταν νύμφη η οποία ανέθρεψε το Δία με το γάλα μιας αιγός. Όπως και νά'χει, η Αμάλθεια κατέχει τη θέση της πιο διάσημης αιγός της απώτατης αρχαιότητας! Κατά την Άννα Τζιροπούλου ("Ο εν τη λέξει λόγος") το όνομά της ετυμολογείται από το α επιτατικό και το ρήμα μαλάσσω, με την έννοια του αμέλγω, δηλαδή αρμέγω.
Η αἴξ (της αἰγός) ή αίγα (και το "αιγίδιον" κι εξ ου και νεοελληνικά γίδα) ετυμολογείται από το ρήμα ἀϊσσω που σημαίνει ορμώ, καθώς "αλτικόν γαρ και ορμητικόν το ζώον" και ἀϊξ που σημαίνει την ορμητική κίνηση.
Η "αἴξ" έχει ακόμη την έννοια του "πυρώδους μετεώρου" (Αριστοτέλης Μετ.341β3), αλλά και στον πληθυντικό, ως "αἱ αἶγες" την έννοια των ψηλών ορμητικών κυμάτων. Εξ ου και το Αιγαίον πέλαγος, εξ ου κι ο αιγιαλός, ο "εκ του ἀϊσσω+ἅλς, ἁλός. Εκεί δηλαδή που η θάλασσα δεν έχει μεγάλο βάθος, εκεί όπου αϊσσουν, όπου σπάζουν τα κύματα" (Άννα Τζιροπούλου, "Ο εν τη λέξει λόγος").
Από την ίδια ρίζα και η λέξη αἰγίς= η ιερά απίδα του Διός η οποία, κατά μία εκδοχή, κατασκευάστηκε από το δέρμα της αιγός Αμαλθείας, κατά συμβουλή της Γαίας, καθώς το δέρμα αυτό ήταν άτρωτο και αδιαπέραστο ακόμη κι από τον κεραυνό. Αναφέρει ο Ι. Πανταζίδης στο "Ομηρικό λεξικό" του:

"Ούτως εκαλείτο η σκοτεινή και φοβερά του Διός ασπίς, η υπό του Ηφαίστου εκ μετάλλου φιλοτεχνηθείσα (Ο308)...

... και με 100 χρυσούς θυσάνους κοσμηθείσα "εις φόβον ανδρών". Φόβητρα δε επ'αυτής ήσαν εζωγραφισμένα η Έρις, η Αλκή, η κεφαλή της Γοργούς. Περιγράφεται εν τη Ε738...

..Επισειομένη υπό του Διός εμποιεί φόβον και έκπληξιν (Δ167). Αλλά χρησιμεύει και εις υπεράσπισιν (Σ204, Φ400, Ω20). Μεταχειρίζεται δε αυτήν και η Αθηνά (Β448, Ε738, χ297) και ενίοτε ο Απόλλων (Ο308). Είνε το σύμβολον της θυέλλης και καταιγίδος. (Παράγεται είτε εκ του αίξ και σημ. δέρμα αιγός, διότι ως τοιαύτα εικονικώς εφαντάζοντο τα σκοτεινά νέφη, είτε εκ του άιξ= καταιγίς, αμφοτέρων εκ του αϊσσω παραγομένων)." Από τούτη την αιγίδα- ασπίδα του Διός προέρχεται κι η τόσο γνωστή μας έκφραση: "υπό την αιγίδα", κοινώς "υπό την προστασία"...

 
Αλλά κι η καταιγίδα έχει κοινή ρίζα, καθώς ετυμολογείται εκ του "κατά, κάτω + ἀϊσσω(=κινώ ορμητικώς), εκ της σειομένης αιγίδος του Διός" (Άννα Τζιροπούλου,"Ο εν τη λέξει λόγος"), του θεού των Κεραυνών...

Όλα αυτά, και πολλά άλλα, σχετικά με την αίγα.. κοινώς τη γίδα ή κατσίκα..
Κι ας έρθουμε στα κατσικάκια!..
Από τα πιο όμορφα νεογέννητα ζωάκια είναι και τα κατσικάκια. Μοναχά λίγη ώρα αφότου γεννηθούν κι αφού η μάνα τους τα πλύνει με στοργή κι αρχίσει να τα θηλάζει, στέκονται στα δυο τους ποδαράκια, αστραφτερά και χαριτωμένα, έτοιμα να διεκδικήσουν τη ζωή. Δεν το φαντάζεται κανείς, αν δεν το δει, ότι μόλις κάποια λεπτά νωρίτερα ήταν σα μικρά μουσκεμένα και ματωμένα κουβαράκια.. Όλα αυτά, αν δεν προκύψει κάποιο πρόβλημα, κάποια αντιξοότητα, που να χαλάσει τη ροή των φυσικών τούτων διαδικασιών.

 

 

Το πρώτο νεογέννητο κατσικάκι που αντίκρισα, δυστυχώς, είχε παραμείνει κοκκαλωμένο κι άπλυτο κουβαράκι σε μια γωνιά του στάβλου. Σε τέτοια χάλια που νομίσαμε πως είναι νεκρό. Και τί έκπληξη, μόλις το σηκώσαμε στα χέρια, ένα πεισματικό ξεψυχισμένο "μπεεεε" που έβγαλε με όσες λιγοστές δυνάμεις του απομείναν, για να μας ειδοποιήσει πως, ναι, ακόμη παλεύει να διεκδικήσει το δώρο της ζωής. Με μια φωνή αναφωνήσαμε "Ζει!" και καταφέρνοντας να βρούμε τη μάνα του, παλεύαμε να του στάξουμε δυο σταγόνες γάλα στο στοματάκι του να ζεσταθεί. Στάθηκε αδύνατον κι ούτε μπορώ να περιγράψω την αγωνία μου, μέχρι να το βάλουμε στο σπίτι, δίπλα στο τζάκι, τρέμοντας μην δεν προλάβουμε και ξεψυχίσει στα χέρια μου, τουλάχιστον να του ζεστάνουμε το κυριολεκτικά παγωμένο του κορμί! Παρέα και το δίδυμο αδερφάκι του, που ήταν βέβαια, σε καλύτερη κατάσταση, αλλά όχι κι εκτός κινδύνου.
Τέσσερις ώρες το έτριβα με πανιά, με ζεστό νερό, ακόμη και με οινόπνευμα προκειμένου λίγο να ζεσταθεί, να κυκλοφορήσει το αίμα, λίγο να καταφέρει να κουνήσει το κεφαλάκι του. Με το βυζογυάλι παλεύαμε κάπως να το ταϊσουμε, μα εκεινού ακόμα και το στοματάκι του ήταν κρυσταλλωμένο! Κι όμως τα κατάφερε! Κόντρα σε όλες τις ενδείξεις, είχα πιστέψει πως θα σωθεί.. κόντρα σε όλες τις ενδείξεις κατάφερε να γαντζωθεί απ'τη ζωή και σήμερα είναι ένα πανέμορφο, ζωηρό και παχουλό κατσικάκι ίσαμε δυο μηνών, που όποτε με βλέπει έρχεται τρέχοντας κοντά μου να μου πιπιλίσει τα δάχτυλα!.. η Ελπινίκη, η Ελπίδα κι η Νίκη! Η Ελπινίκη κι Μπάμπης (Χαράλαμπος) το αδερφάκι της που με το βέλασμά του μας ειδοποίησε πως είχαμε πρώιμα γεννητούρια κι έτσι προλάβαμε να τα σώσουμε. Ο Μπάμπης ο μικρός τραγάκος, που, φυσικά, προορίζεται για "αρχηγός"!

χμ και μιας και λέμε τράγος.. "εκ του τρώγω: "πολυφάγον γαρ το ζώων, αλλά και τραχύ δέρμα έχει"", όπου το τρώγω "χρησιμοποιείται επί καρπών, και γενικώς επί σκληρών τροφών (τραγανών) και τραγημάτων" (ξηρών καρπών). Από τον τράγο και η τραγωδία, καθώς ετυμολογείται εκ των τράγος και ωδή, αφού "τα πρώτα χορικά άσματα από τα οποία εγεννήθη η κλασική τραγωδία, εψάλλοντο από μεταμφιεσμένους εις τράγους ακολούθους του Πανός και του Διονύσου". (Άννα Τζιροπούλου, "Ο εν τη λέξει λόγος").
Αλλά λέγονται και ερίφια, καθώς έριφος είναι η μικρή αίγα, "παρά το έαρ + φω=φαίνω", επειδή συνήθως μας φανερώνονται (γεννιούνται) όταν μπαίνει η άνοιξη...

Ας καλωσορίσουμε την Άνοιξη, λοιπόν...

χαμογελαστά και δακρυσμένα..

Αν και ίσως άλλη εγγραφή έπρεπε να κάνω σήμερα (καθώς άλλα μου βασανίζουνε τον νου) κι αν και κοντά δυο μήνες τώρα θέλω να ανεβάσω κάτι άλλο κι όλο το αναβάλλω (καθώς όλο κάτι προκύπτει...) κατέληξα στα αγριολούλουδα, καθώς μονάχα μ'αυτά είχα διάθεση ν'ασχοληθώ.. Γιατί όπως και να το κάνουμε, αυτή η, εκάστοτε, διάθεση πολύ μας κουμαντάρει και όπως και νά'χουν τα πράγματα, καλό είναι να τη βοηθάμε και λιγουλάκι ν'ανεβεί...

Και δε μιλάμε για οποιαδήποτε αγριολούλουδα -κανείς, εξάλλου δεν είναι οποιοσδήποτε.. πόσο μάλλον αυτά..- αλλά για κείνα τα λιλιπούτεια (μέγεθος φακής, το πολύ φασολιού..), τα μικροσκοπικά που ουδείς -ή σχεδόν ουδείς- τους δίνει σημασία, καθώς η παρουσία τους κρύβεται μες στα πυκνά χορτάρια, καθώς η λεπτή τους σιλουέττα χάνεται μες στην πυκνή πρασινάδα του βουνού..

Ούτε καν ξέρω τα "επίσημα" ονόματά τους.. μοναχά, καθώς προσπαθώ να τα ξετρυπώσω, τα διακρίνω να μου χαμογελούν, δακρυσμένα απ'τις ψιχάλες της φλεβαριάτικης βροχής..

Ευαίσθητα και τρυφερά, δυναμικά και συνάμα εύθραστα... να τολμούν να ξεφυτρώνουν πριν καν καλωσορίσουμε την άνοιξη, αντιμέτωπα με τις τελευταίες εκρήξεις του γερο-χειμώνα που μας αποχαιρετά..

Δεν είχα διάθεση για τίποτα άλλο σήμερα... μοναχά να διαβάσω τα χείλη τους...

ν'αφουγκραστώ την ανάσα τους...

να ξαναγίνω κι εγώ κομματάκι μικρό τούτης της όμορφης πλάσης της ξεχασμένης...

Κι αν όλα άλλαξαν.. κι αν όλα αλλάζουν.. ακόμη και τα καιρικά φαινόμενα πού'μαθαν κάποιοι να κουμαντάρουν.. ακόμη κι αν τρώμε μήνα Φλεβάρη αγγούρια του καλοκαιριού, ακόμη κι αν το μαύρο βάφτισαν λευκό και στο ψέμα άλλαξαν όνομα...

.. κι όλοι αντάμα τρέχουμε χωρίς προορισμό...

..εκείνα, ρυθμούς δεν άλλαξαν κι ούτε μπερδέψανε τους στίχους του τραγουδιού... επιμένουν να παραμένουν οι "τελευταίοι ρομαντικοί", οι τελευταίοι που δεν ξεπούλησαν τη φύση τους...

Μενεξέδες...

Εκεί που η πλάση θαρρείς κι έχει αποκοιμηθεί και ψάχνεις έστω ένα τόσο δα λουλουδάκι να στολίσεις τη ματιά σου, εκεί που ο χειμώνας έχει για τα καλά στρογγυλοκαθίσει στο βουνό σου και το τοπίο σαν να έχει πέσει σε λήθαργο βαρύ, ξαφνικά, ένα πρωινό, διακρίνεις ανάμεσα στη μουντή πρασινάδα μικροσκοπικές μωβ πινελιές να αποδιώχνουν αμίλητα, αλλά σθεναρά, τη μονοτονία... Ποτέ δεν τους έχω πετύχει να προβάλλουνε χωρίς το δάκρυ της βροχής, ποτέ δεν τους θυμήθηκα χωρίς δυο πεταλάκια τους μουλιασμένα.. Πρωτοπόροι, θαρρείς βιαστικοί, αντιμέτωποι πάντα με το τσουχτερό κρύο, με τα τερτίπια του Φλεβάρη, που ανοίγει τις φλέβες του και ρίχνει ποταμούς βροχής, που τραμπαλίζεται κι αλλάζει και χαρίζει κι ενδιάμεσα κάτι απότομες εμβόλιμες λιακάδες που τους τσουρουφλάνε..

Σήμερα τους παρατήρησα, το πρωί.. σήμερα που πάλι κάποια ψυχή μας αποχαιρέτησε για την πέρα όχθη.. κι έτσι μου φάνηκαν πένθιμοι ντυμένοι στα μωβιά, σαν να βάλθηκαν να στολίζουν τη γειτονιά με τις μεγαλοβδομαδιάτικες μενεξεδιές κορδέλες τους... 

Ιον το εύοσμον.. κοινώς μενεξές.. Ιον εκ του "ίος=μόνος, καθώς φύεται μόνον" μας πληροφορεί η Άννα Τζιροπούλου ("Ο εν τη λέξει λόγος") ή "παρά το ανιέναι ταχέως" (ιών, ιούσα, ιόν, μετοχή του είμι= πορεύομαι...).

Με άλλα λόγια φυτρώνουν μόνοι.. γεννιούνται μόνοι.. Κι ύστερα μαζεύονται παρεούλες-παρεούλες, γειτονιές-γειτονιές... μέχρι και πάλι να σβήσουν.. μόνοι, όπως όλοι μας..

Μενεξές.. με πλήθος φαρμακευτικές ιδιότητες, γνωστές από την αρχαιότητα.. Ακόμα κι ο Ιπποκράτης τον συνιστούσε. Σήμερα, πάλι, παστωνόμαστε με χιλιάδες φάρμακα, όχι τίποτα άλλο, για να "φύγουμε" χαπακωμένοι.. μιας κι άλλο από αρρώστιες και θανατικά, δεν ακούω πλέον..

(Ομήρου Οδύσσεια, ε)

Καλό ταξίδι γειτόνισσα .......... 

εκεί, στον Άγιο Χαράλαμπο.. (2)

Έγραφα εδώ ("εκεί, στον Άγιο Χαράλαμπο...") τρία χρόνια πριν, τέτοια μέρα...

Φέτος, λοιπόν, ο ήλιος χαμογέλασε στο σπιτικό του Άη Χαραλάμπη! Φέτος, δε χωρούσε δικαιολογία! Ο καιρός σαν να γαλήνεψε, το ενοχλητικό τσουρόβροχο σταμάτησε, η ατμόσφαιρα γλύκανε.. Και το μικρό ξωκλήσι ετοιμάστηκε, επιτέλους, να υποδεχτεί τις λιγοστές ανθρώπινες ανασαμιές που το είχαν ακόμη στη θύμισή τους.. Φτωχικά, όπως πάντα, στο τέλος του χειμώνα, με λιγοστά ανθάκια, τσουρουφλισμένα απ'τον αγέρα, να στολίζουν την εικόνα του.. Αλλά η θύρα του ανοιχτή, το χαμηλό κατώφλι χαμογελαστό, τα κεράκια στριμωγμένα να στραφταλίζουν τις σχεδόν ενωμένες φλόγες τους.. Ο άρτος, το κρασί, το λάδι και το στάρι εκεί, να ευλογηθούν, να μοιραστούν στο κοινό "συμπόσιο" των λιγοστών...

Ο Άγιος Χαράλαμπος, λοιπόν, με το μαρτυρικό θάνατο και το λαμπερό όνομα, σχετίζεται με πλήθος εθίμων οι ρίζες των οποίων φτάνουν στην αρχαιότητα.. Είχα αναφέρει, τότε, πως θεωρείται ο προστάτης της πανώλης (αλλά και, γενικότερα, των επιδημιών), που θέριζε κόσμο και κοσμάκη κάποιες εποχές.. Κατέγραφε ο Γεώργιος Μέγας ("Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας"):

" Κυρίως του αφιερώνουν, κάθε χρόνο ή κάθε 3 ή 4 χρόνια, μια ποδιά ή ένα πουκαμισάκι, που κατασκευάζεται, με ολότελα μαγικό τρόπο, από μονομερίτικο πανί. Γυναίκες και κορίτσια του χωριού μαζεύονται νύχτα σ'ένα σπίτι και εκεί ξεκουκκίζουν βαμβάκι, γνέθουν και υφαίνουν ' το πανί που με αυτόν τον τρόπο κατασκευάζεται μονόμερα, με πολλές μαγικές διατυπώσεις, έχει εξαιρετική μαγική δύναμη. Όπως φαίνεται, με μονομερίτικο πανί κατασκευάστηκε κάποτε, σε καιρό επιδημίας, πουκάμισο, από το οποίο θα πέρασαν όλοι οι κάτοικοι του χωριού, ύστερα το πέταξαν και μαζί πετάχτηκε και η ασθένεια και σώθηκε το χωριό. Από τότε θα παρέμεινε η συνήθεια ν'αφιερώνεται ένα τέτοιο πουκάμισο στον άγιο Χαράλαμπο, που θεωρείται διώκτης της Πανώλης."

Ο Νικόλαος Πολίτης, ο έτερος μεγάλος μας λαογράφος, αναφέρει σχετικά στα "Λαογραφικά Σύμμεικτα Γ'":

Και δε μπορώ, εδώ, να μην κάνω μια παρένθεση και να παραθέσω τούτη τη γλαφυρογραμμένη ναξιώτικη παράδοση που αναφέρεται στην παραπάνω υποσημείωση (Νικολάου Πολίτου, "Παραδόσεις") σχετικά με το μονομερήτικο πουκάμισο. Διαβάζεται σαν παραμύθι απ'τα παλιά...:

Κι επανερχόμαστε στον Άη Χαραλάμπη μας..

Ο Γεώργιος Μέγας αναφέρει ακόμη ότι ο άγιος τούτος "λατρεύεται από τους βοσκούς και γενικά τους κτηνοτρόφους" και πως στην Πυλία "τον άγιο Χαράλαμπο τον φυλάνε οι τσοπάνηδες για το φίδι", ενώ στο Κατσιδόνι της Κρήτης "τον λειτουργά όποιος τα ζώα του δεν επηγαίνουν καλά και τάσσεται να του τα θεραπεύσει".

Το πιο εντυπωσιακό, όμως, έθιμο που σχετίζεται με τον άγιο Χαράλαμπο κι έχει τις ρίζες του βαθιά στην αρχαιότητα, είναι το πανηγύρι με τη δημοτική θυσία ταύρου στην αγία Παρασκευή της Λέσβου, κοινώς "το κουρμπάνι".. Κουρμπάνια γίνονταν με αφορμή την εορτή αρκετών αγίων, ιδιαίτερα στην περιοχή της Θράκης, και η όλη διαδικασία δεν περιοριζόταν, σαφώς, στη σφαγή ενός ζώου, αλλά αποτελούσε θυσία την οποία ακολουθούσε κοινό συμπόσιο με συμμετοχή-κοινωνία όλης της κοινότητας. Το συγκεκριμένο έθιμο καταγράφει χαρακτηριστικά ο Γεώργιος Μέγας ("Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας"):

Τέλος, ο Φίλιππος Βρετάκος ("Οι δώδεκα μήνες του έτους και αι κυριώτεραι εορταί των") μας πληροφορεί πως: "Οικογένειαι που είχον ανύπαντρα κορίτσια, επήγαιναν εις την Εκκλησίαν προσφοράς και ήναπτον "άσπρες λαμπάδες", δια να βοηθήση ο Άγιος να υπανδρευθούν εντός του έτους.".

Κουτσοφλέβαρος: αστοχιάρης κι αποσπόρι του χειμώνα.. (λαογραφικά και αρχαιότερα)

Μια φορά και έναν καιρό ήταν μια γριά τσοπάνισσα.. Τούτη η γριά είχε απηυδήσει από το κρύο και την παγωνιά του χειμώνα, απ'τις λασπούρες και τις ασταμάτητες βροχές και, μόλις είδε πως επιτέλους ο Μάρτης ο γδάρτης κι ο παλουκοκάφτης έδινε τη θέση του στον ξανθό Απρίλη -μιλάμε για την τελευταία, δηλαδή, μέρα του Μαρτίου- και πως δεν είχε πλέον τίποτα να φοβηθεί από τη βαρυχειμωνιά, του φωνάζει περιχαρής "Πρίτσι, Μάρτη μου, τα ξεχείμασα τα προβατάκια μου!". Ο Μάρτης, λοιπόν, προσβλήθηκε βαρύτατα, (του έθιξε -ένα πράγμα- τον εγωισμό), οργίστηκε με την περιφρονητική της φράση κι έτσι δανείσθηκε μια μέρα από τον αδελφό του το Φεβρουάριο κι έριξε τόσο χιόνι κι έκανε τόση παγωνιά που "η γριά, αν και εκρύβη κάτω από το κακκάβι (καζάνι) της, δια να μην ξεπαγιάση, απελιθώθη, ως και το ποίμνιόν της"! Κι έτσι, μας απέμεινε ο Φλεβάρης κουτσός, με μια μέρα λιγότερη... (την ιστορία καταγράφει και ο Φίλιππος Βρετάκος στο βιβλίο του "Οι δώδεκα μήνες του έτους και αι κυριώτεραι εορταί των")

Τούτα λέει η λαϊκή παράδοση.. Όμως, η πραγματικότητα θεωρείται η εξής (διαλέγετε και παίρνετε!!):
Ο πρώτος βασιλιάς της Ρώμης, ο Ρωμύλος, καθόρισε το παλαιότατο ρωμαϊκό ημερολόγιο, το οποίο είχε δέκα μήνες και ξεκινούσε απ'τον Μάρτιο. Το ημερολόγιο ήταν σεληνιακό.
Ο διάδοχός του, ο Νουμάς, μαζί με άλλες μεταρρυθμίσεις, προσέθεσε στο τέλος του έτους τον Ιανουάριο και το Φλεβάρη.
Κατά κάποιες πηγές ο ίδιος ο Νουμάς, κατά άλλες οι άρχοντες της Ρώμης το 153π.Χ. μετέθεσαν τους δυό αυτούς μήνες στην αρχή του έτους κι έτσι ο Φεβρουάριος βρέθηκε δεύτερος μεταξύ Γενάρη και Μάρτη, αλλά το θρησκευτικό έτος εξακολουθούσε να ξεκινά την πρώτη Μαρτίου.
Το 46π.Χ. ο Ιούλιος Καίσαρ καθιέρωσε το λεγόμενο "ιουλιανό ημερολόγιο", έργο του Έλληνα αστρονόμου Σωσιγένη, που προσδιορίζει το ηλιακό έτος σε 365,25 ημέρες. Με το ημερολόγιο αυτό δημιουργήθηκε το δίσεκτο έτος των 366 ημερών. Τότε είναι που αφαιρέθηκε και μια μέρα απ'τον καημένο το Φλεβάρη για να την προσθέσουνε στον Αύγουστο, τιμής ένεκεν, προς χάρη του αυτοκράτορα Οκταβιανού που πήρε τον τίτλο του Αυγούστου και έδωσε και το όνομά του στο μήνα τούτο. (Μιας και δε γινόταν ο Ιούλιος, προς τιμήν του Ιουλίου Καίσαρα, να έχει 31 ημέρες και ο Αύγουστος, προς τιμήν του Οκταβιανού Αυγούστου, λιγότερες!).
Διαλέγετε και παίρνετε λοιπόν, κατά προτίμηση!.. Για τη γριά ή για τον Αυτοκράτορα! :)
Τώρα, δεν τού'φτανε του καημένου του Φλεβάρη πού'μεινε κουτσός, αρχίσανε να τον λένε και γκαντέμη.
"Το Φλεβάρη μη φυτέψεις, ούτε να στεφανωθείς!"

Θα μου πεις, δεν είχαν κι άδικο.. Όλοι οι υπόλοιποι μήνες νά'χουν από 30 μέρες κι οι πιο μάγκες νά'χουν αρπάξει και μια τριακοστή πρώτη, και τούτος ο κακόμοιρος να του λείπε όχι μόνο μια, αλλά και την εικοστή ενάτη του να τη χαίρεται μόνο κάθε τέσσερα χρόνια!
Δίσεκτος, λοιπόν, ο Κουτσοφλέβαρος και μονάχα κάθε τέσσερα χρόνια να κατορθώνει να χτυπήσει, έστω, το 29.. αλλά ο λαός, να μην τον αφήσει να χαρεί για αυτή τη μέρα! Όχι, ούτε γάμοι, ούτε χαρές τα δίσεκτα έτη.Κι όχι μόνο τούτο, κατέληξε δίσεκτος να σημαίνει "χρονική περίοδος δυστυχίας"!
"Κι αν έρθουν χρόνια δίσεκτα και μήνες οργισμένοι..." , λέει το δημοτικό μας άσμα..
Έχετε αναρωτηθεί γιατί άραγε δόθηκε η ονομασία "δίσεκτος" (δις+έξι); Μας εξηγεί ο Φίλιππος Βρετάκος ("Οι δώδεκα μήνες του έτους και αι κυριώτεραι εορταί των"):




Ο Φεβρουάριος ονομάστηκε έτσι από το λατινικό februo= εξιλεώνω, εξαγνίζω επειδή, όπως σημειώνει ο Δ.Λουκάτος, "ήταν ο τελευταίος του ρωμαϊκού έτους και επομένως "διαβατήριος" και αποκαθαρτικός" και, όπως καταγράφει ο Φίλιππος Βρετάκος, "ήτο αφιερωμένος εις τον εν τω Άδη θεόν των νεκρών Φέβρον, εγένετο μήνας πένθους (φέβερ) και εώρταζον κατ'αυτόν τα Febroualia, που ήσαν εξιλαστήριος θρησκευτική εορτή υπέρ των νεκρών και επέμποντο δεήσεις υπέρ των ασθενών. Κατά την εορτήν αυτήν, επειδή ο Φεβρουάριος ήτο τότε ο δωδέκατος μήνας του έτους εις το ρωμαϊκόν ημερολόγιον, συνηθίζετο να εξιλεώνονται αι αμαρτίαι των, δια να εισέλθουν καθαροί εις τον νέον έτος, που ήρχιζεν την 1ην Μαρτίου."
Η Άννα Τζιροπούλου ( "Έλλην Λόγος") αναφέρει ότι το λατινικό febris προέρχεται, με τη σειρά του, από το αρχαιοελληνικό θιβρός (=θερμός), καθώς "Ετελούντο εορταί και προσέφερον εις τους θεούς "θερμόν άλας": θιβρός (=θερμός)---> λατιν. febris με συνήθη εναλλαγή του θ εις φ."
Καθώς και στην αρχαία Ελλάδα την αντίστοιχη εποχή (αττικός μήνας Ανθεστηριών) γιόρταζαν τα Ανθεστήρια (πιθοίγια, χοές, χύτροι κι υδροφόρια), διονυσιακή εορτή με θυσίες στο Διόνυσο και τον Χθόνιο Ερμή, γιορτή των άνθεων και του οίνου, αλλά παράλληλα αφιερωμένη και στις ψυχές των νεκρών. (βλέπε και: Ψυχοσάββατα, Αποκριές και Χύτροι..και Καθώς μπαίνει το Τριώδιο... (λαογραφικά και άλλα..), καλόγεροι κι άλλα πανάρχαια έθιμα της αποκριάς..)
Όπως αναφέρει ο λαογράφος μας Γεώργιος Μέγας ("Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας"):
"[...] όταν εμείς γιορτάζουμε την αποκριά με τα Ψυχοσάββατά της οι αρχαίοι Αθηναίοι γιόρταζαν τα Ανθεστήρια, γιορτή που είχε και αυτή διπλή όψη, ήταν δηλαδή απ'τη μια γιορτή των λουλουδιών, του κρασιού και της αχαλίνωτης χαράς κι απ'την άλλη γιορτή των νεκρών και των ψυχών [...]"
Ο Φλεβάρης, λοιπόν, κουτσός, ψιλογρουσούζης κι αφιερωμένος στις ψυχές των νεκρών... όμως, ουσιαστικά, και μήνας καθαρτήριος.. Ο λαός μας των παρετυμολόγησε (όχι τυχαία, όπως σημειώνει κι ο Δ.Λουκάτος) "από τις βροχές και τα πολλά νερά του κι είπαμε "λαϊκά" Φλεβάρης, επειδή ανοίγει τις φλέβες του και γεμίζει τον κόσμο νερά." ("Συμπληρωματικά του Χειμώνα και της Άνοιξης").

Με το έμπα του Φλεβάρη γιορτάζουμε τα "Σιμόγιορτα" (βλ. Ο `Αγιος Τρύφωνας των αμπελιών, Υπαπαντή, "Ο `Αγιος Συμιός σημειώνει" και νεότερα: Ο Άγιος Τρύφωνας των αμπελιών και των κηπευτικών!, Της Παναγιάς της Μυλιαργούσας (λαογραφικά της Υπαπαντής), Ο Άγιος Συμεών, "σημειώνει"... (έθιμα και παραδόσεις)), τον Άγιο Βλάσιο (Ο `Αγιος Βλάσιος και τα τσακάλια..) και τον Άγιο Χαράλαμπο (βλ. εκεί, στον `Αγιο Χαράλαμπο.., εκεί, στον Άγιο Χαράλαμπο.. (2) και Ο Άγιος Χαράλαμπος που κυνηγούσε τον Χάρο...) και ο Φεβρουάριος είναι ο μήνας που ανοίγει το Τριώδιο (βλ. Καθώς μπαίνει το Τριώδιο... (λαογραφικά και άλλα..) και καλόγεροι κι άλλα πανάρχαια έθιμα της αποκριάς..).

Αυτός είναι, λοιπόν, ο Φεβρουάριος ή Φλεβάρης ή "Χλεβάρης" (Μάνη) ή "Στερεωτής" (Μάνη) (διότι ριζώνουν και στερεώνονται κατ'αυτόν τα σπαρτά) ή "Κλαδευτής" (λόγω του κλαδέματος), "Μικρός", "Κουτσός", "Κουτσοφλέβαρος", "Κούτσουρος", "Κούτσουλος" (Κύπρος), "Λειψομήνας","Μικρομήνας", "Λησμονιάρης" (διότι αν αρχίσει να βρέχει, αστοχάει να σταματήσει), "Μισερός", "Κούντουρος", "Μιτσός Μήνας", "Χορευτής" (λόγω της Αποκριάς), Μεθυσμένος (λόγω άστατου καιρού) ή "Φλεγάρης" (διότι ανοίγουν οι φλέγες (φλέβες) του νερού), ακόμα και "Αστοχιάρης κι αποσπόρι του Χειμώνα", όπως άκουσε ο Βασίλης Λαμνάτος ("Οι μήνες στην αγροτική και ποιμενική ζωή του λαού μας") από έναν γέρο ζευγά απ'τη Μάνδρα της Αιτωλίας, καθώς "Το "Αστοχιάρης βγαίνει απ'ότι αστοχάει να κρατήσει όταν βρέχει, το δε "αποσπόρι" επειδή είναι ο τελευταίος και μικρότερος σε μέρες μήνας του χειμώνα".

"Σού'πανε Φλεβάρη βρέξε κι αλησμόνησες να πάψεις!"

"Ο Φλεβάρης με νερό, κουτσός μπαίνει στο χορό!"

"Όξω Κουτσοφλέβαρε, νά'ρθει ο Μάρτης με χαρά και με πολλά λουλούδια!"

"Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, καλοκαίρι θα μυρίσει!

Κι αν του δώσει και καιώσει, μες στο χιόνι θα μας χώσει!"

και, "Ο Κουτσός έβαλε τη γρα στο χαράκωμα!", επειδή, όπως μας πληροφορεί ο Μιχάλης Γρηγοράκης ("Κρητικά Λαογραφικά για τους μήνες"),: "Υπάρχει σχετικός μύθος που μας λέει πως μια γριά για να αποφύγει τη γερή χιονιά του Φλεβάρη, κουκουλώθηκε με το τέτζερι, με αποτέλεσμα βέβαια να πεθάνει.". Ναι, ναι στην καημένη τη γριά που πήγε να ειρωνευτεί το Μάρτη αναφέρεται... (πάντως, με τη γριά ξεκινήσαμε, με τη γριά τελειώσαμε!...)

(σημ.: Οι ονομασίες κι οι παροιμίες, από τα: Φ.Βρετάκου "Οι δώδεκα μήνες του έτους και αι κυριώτεραι εορταί των", Μ.Γρηγοράκη "Κρητικά λαογραφικά για τους μήνες", Β.Λαμνάτου "Οι μήνες στην αγροτική και ποιμενική ζωή του λαού μας".)